Het gonst aan alle kanten. Gemeenten zijn nog nooit met zoveel veranderingen tegelijkertijd bezig geweest als op dit moment. Veranderingen die alle gemeenten raken. Bijvoorbeeld digitalisering, het streven naar meer burgerparticipatie, immigratie, veiligheid, sociale ongelijkheid, decentralisaties in het sociale domein en de invoering van de Omgevingswet. Om in te spelen op de vele veranderopgaven hebben gemeenten diverse verandertrajecten gestart. Medewerkers uitvoerend, of beleidsontwikkelend, management, staf en OR, iedereen heeft volop te maken met deze veranderingen.

Prof. Dr. Thijs Homan vertelt tijdens het eerste A+O College bij de Gemeente Lelystad over de wereld van veranderopgaven en verandermanagement in gemeenten en over zijn onderzoek voor A+O fonds Gemeenten “De Veranderende Gemeente”.

Gemeentesecretaris Lelystad Nico Versteeg “Je hebt geen  stappenplan voor veranderingen. Wat mijn vrouw zei, het is normaal dat de hele wereld veranderd. Het zou niet goed zijn als we onszelf vastzetten.”

Het managen van een verandering

Er zijn veel gescheiden circuits, iedereen heeft een ander verhaal. Hoe krijg je mensen in beweging? Kun je dit managen? Vaak vraag je mensen uit persoonlijk perspectief ergens naar te kijken terwijl je er vanuit ‘een koepel’ bijvoorbeeld een vakbond met een heel ander perspectief naar kunt kijken. Een sociaal proces dat bij veranderingen plaatsvindt, is othering.  Een kleine groep mensen (de verandermanagers) probeert een grotere groep (de medewerkers) in beweging krijgen. Maar is al dit verandermanagement wel nodig?

De pielende organisatie

Een andere observatie van Homan zijn het veranderen van patronen. Geen mens werkt elke dag in strikte routines en patronen. Ze proberen er het beste van te maken maar moeten constant improviseren, rommelen en regelen. Homan noemt dit “de pielende organisatie”. De hoofdzaak is dat er in de pielende organisatie geen chaos is maar dat er juist patronen ontstaan zonder dat deze gestuurd worden of er een strategie is.

Betekeniswolken

Maar heeft verandermanagement dan geen zin? Echte meningen hoor je achter de coulissen, in de wandelgangen, bij de koffieautomaat, tijden de borrel en dus buiten het zicht van managers en hun verandertraject. Dit noemt Homan, off stage gedrag. Hier kan men klagen over regels maar ontstaan ook nieuwe positieve ideeën. De “betekeniswolk” staat synoniem aan hoe men “echt” denkt over een verandering. Je kunt de wolken in kaart brengen maar ze blijven ongrijpbaar. Ze ontstaan door bepaalde groepjes mensen die elkaar in vertrouwen nemen binnen een organisatie en komen niet een-op-een overeen!

Aan de slag

Na het plenaire deel worden de aanwezigen zelf gevraagd in groepjes te discussiëren over de volgende twee vragen:

  • Welke betekeniswolken hangen er in uw gemeente over verandertrajecten?
  • Hoe organiseert uw gemeente haar legitimiteit, terwijl ze gewoon niet kan voldoen aan alles wat iedereen van haar verwacht en over haar roept?…en welke rol spelen verandertrajecten daarbij?

Ideeën als voor verschillende groepen verschillende acties bedenken, zoveel mogelijk keuzes en scenario’s uitwerken, je moet transparant zijn over wat wel en niet lukt komen naar boven.

Een geslaagd A+O College waarbij ?? aanwezig waren.

Trainee Gemeente Kampen “Het voelde als een grote snoepwinkel, ik wilde alleen maar meer en meer informatie”.

A+O College

Dynamisch en interactief, dat is onze inzet. Doel van de collegereeks is het verdiepen van actuele onderwerpen bij gemeenten en het delen van ervaringen uit praktijkcases. Het volgende college vindt plaats op 12 april. Meld u nu alvast aan!

Aanbevolen voor u