Visie op vitaliteit

Het Veeg- en Straatbedrijf van de Dienst Stadsbeheer van de gemeente Den Haag wil anticiperen op de mogelijke gevolgen van het verhogen van de pensioengerechtigde leeftijd naar 67 jaar.
Het uitgangspunt is dat medewerkers gezond, vitaal en gemotiveerd hun werk kunnen doen.

In de buitendienst werken 180 medewerkers die dagelijks fysiek zwaar werk verrichten. Gebleken is dat klachten aan het bewegingsapparaat het grootste deel van het werk in de buitendienst beïnvloedt. Klachten aan het bewegingsapparaat hebben direct invloed op het functioneren. Doel van de invoering van de vitaliteitsgesprekken is om deze klachten terug te brengen.

Waarom inzetten op vitaliteit?

Fysergo verricht voor de gemeente Den Haag arbo-gerelateerde diensten, zoals fysiotherapie, begeleiden van klachten aan het bewegingsapparaat, re-integratie, vitaliteitsgesprekken en coaching.
De aanleiding om voor dit instrument te kiezen ontstond bij de jaarlijkse (anonieme) terugkoppeling over medewerkers op groepsniveau door Fysergo.

De grafieken van Fysergo lieten zien dat in de afgelopen jaren het overgewicht gestaag toenam en dat dit de oorzaak is van een stijging van klachten aan het bewegingsapparaat. Hoewel medewerkers in de buitendienst over het algemeen veel bewegen, kunnen gedragsaspecten op andere levensterreinen de positieve effecten van dat bewegen teniet doen. Te denken valt hierbij aan roken, drinken en eten hetgeen leidt tot een BMI die in de gevarenzone komt. Ook deze medewerkers zullen tot hun 67e jaar moeten doorwerken. Dan doet zich de vraag voor: hoe komen de medewerkers gezond naar de eindstreep? Om die reden is gestart met de invoering van het vitaliteitsgesprek.

De aanpak

Deze invoering van het vitaliteitsgesprek verloopt gefaseerd en men heeft zich als eerste gericht op de leidinggevenden. Reden hiertoe is dat leidinggevenden daarna deze gesprekken met hun eigen medewerkers voeren. Dan is het eerst zelf ervaren een goede leerschool en kan makkelijker de aansluiting gezocht worden bij de medewerkers. Deelname door de leidinggevenden had een verplichtend karakter. Het Hoofd van het Veeg- en Straatbedrijf Den Haag beet het spits af en ook de KAM coördinator deed mee.

Om op groepsniveau terug te kunnen koppelen en de privacy van de deelnemers te waarborgen is een minimum deelname van 15 deelnemers noodzakelijk. De groep bestond uit 17 leidinggevenden waarvan het grootste deel bij de buitendienst werkzaam is. Zij hebben 180 medewerkers onder zich. Eén leidinggevende stond niet achter het verplichtende karakter en heeft daarom een minimale bijdrage geleverd.

De opzet van de training

De leidinggevenden kregen per mail vragenlijsten voorgelegd waarbij factoren als mentale stress, sociale zingeving en werkbeleving (plezier en uitdaging) werden gemeten. Men ontving de resultaten via de mail. De vragen en weergave van de resultaten waren zodanig opgesteld dat de deelnemers zelf hun eigen persoonlijke conclusie konden trekken en geconfronteerd werden met hun eigen gewoontes.

Daarna vond één op één persoonlijke terugkoppeling plaats met Fysergo en werden ter plekke het gewicht, vetpercentage en buikomvang gemeten. Naar aanleiding van deze resultaten zijn zeven deelnemers met persoonlijke coaching bij Fysergo gestart. Twee deelnemers overwegen deze stap. De conclusie op groepsniveau was dat 58% van de leidinggevenden een ongezond gewicht heeft.

Begeleiding bij vitaliteit

Het uitgangspunt van de vitaliteitsgesprekken is dat de motivatie uit de persoon zelf komt. In de begeleiding wordt de deelnemer niets opgelegd: hij of zij wordt uitgenodigd om te kiezen waar men aan wil werken: roken, bewegen of voeding, etc. Wanneer iemand zijn gewicht omlaag wil brengen dan wordt daar, in overleg, een programma voor opgesteld en stelselmatig wordt met de betrokkene gesproken. Na zes maanden vindt een eind-test en eindgesprek plaats en wordt gekeken of vervolg nodig is. Voorkomen moet worden dat men in oude gewoontes terugvalt. Ieder begeleidingstraject vraagt een individuele benadering en is maatwerk. En er is altijd de vraag: wat is haalbaar?

Hoe werd deze aanpak ervaren door leidinggevenden?

De leidinggevenden waren allen overwegend positief over dit instrument en zij zien nut èn noodzaak ervan in. Het verplichtende karakter werd minder gewaardeerd. Ze vonden de exercitie zinvol: men is ervan overtuigd dat er iets te doen valt aan het beïnvloeden van de mate van fitheid van de medewerkers.

Naar voren kwam dat men het onderwerp delicaat vindt: hoe ver mag je gaan in de privésfeer? Leidinggevenden vonden dat lastige materie: je loopt met dit onderwerp precies op de grens.
Het bleek dat dit maakt dat leidinggevenden voorzichtig zijn terwijl men juist wat meer kan doorpakken zonder dat dit de verstandhouding met de medewerker schaadt.
Leidinggevenden kunnen gebaat zijn bij specifieke gesprekstechnieken. Ze hebben hiervoor een handvat nodig, juist vanwege de (veronderstelde) gevoeligheid van het onderwerp.
In functioneringsgesprekken of verzuimgesprekken (bijvoorbeeld frequent verzuim) kan de leidinggevende in samenwerking met de bedrijfsarts als volwaardig gesprekspartner dit onderwerp bespreken met de betreffende medewerker.

Het vervolgtraject

Voor medewerkers zal de aanpak niet verplicht zijn. De gemeente Den Haag biedt haar medewerkers al het wettelijk verplichte periodiek arbeidsgeneeskundig onderzoek (PAGO)aan. Daarnaast kunnen medewerkers gebruik maken van een periodiek medisch onderzoek (PMO).  Op dit moment wordt onderzocht welke vorm, naast de PAGO, de meest geschikte vorm zal zijn om aan haar medewerkers aan te bieden: het PMO of het vitaliteitsonderzoek met aanvullende begeleiding. Hoe dit proces gaat verlopen kunt u over enige tijd hier lezen.

Meer informatie

Voor nadere informatie kunt u contact opnemen met Gillis Arnoldus, KAM coördinator VSB DH: gillis.arnoldus@denhaag.nl

Aanbevolen voor u