Ontwikkeling is een speerpunt binnen de gemeente Zeist

Gemeente Zeist

Ontwikkeling is een speerpunt van de Gemeente Zeist, aldus Ineke Lissenberg, gemeentesecretaris. Dit krijgt vorm via het LoopbaanOntwikkelingsTeam (LOT), bestaande uit Jasja van Rootselaar, P&O-adviseur en Dennis Vork, lijnmanager. Beiden coachen elk jaar 25-30 gemeentemedewerkers, waarvan zo’n 10 werkzaam in buurgemeenten. Dat doen Van Rootselaar en Vork naast hun reguliere baan. Begin 2011 organiseerde Zeist een ‘Bezuinigingsdialoog’: achttien ambtenaren begeleidden groepen experts uit de samenleving die bezuinigingsvoorstellen bedachten, een project van een half jaar. Leerzaam voor de ambtenaren, wier reguliere werk een half jaar door interne collega’s werd opgevuld, dus ook goed voor mobiliteit. Beide activiteiten krijgen steun van de OR, aldus Anita Beenen-Oskam van het georganiseerd overleg.

O&M activiteiten gemeente Zeist

Medewerkers hebben jaarlijks een ontwikkelgesprek, waardoor ze zich oriënteren op hun loopbaan. Iedereen kan voor loopbaanadvies terecht bij het LoopbaanOntwikkelingsTeam (LOT). Dit doen jaarlijks zo’n 25-30 medewerkers, waarvan 10 vanuit buurgemeenten. Jasja van Rootselaar en Dennis Vork, geschoolde loopbaancoaches, runnen LOT, naast hun reguliere werk als respectievelijk P&O-adviseur en lijnmanager. Via de Zeist Academie kan iedereen leren, door opleidingen te volgen die vaak door eigen personeel worden gegeven – niets zo leerzaam als zelf doceren. Zo geeft de burgemeester een cursus politieke sensitiviteit, waaraan iedereen kan meedoen. Leren gebeurt ook on the job, mede dankzij tijdelijke projecten. Medewerkers kunnen zichzelf kandideren voor een projectrol.

Noemenswaardig is het project ‘Bezuinigingsdialoog’: achttien ambtenaren begeleidden groepen experts uit de samenleving die bezuinigingsvoorstellen bedachten, een project van een half jaar. Van Rootselaar was een van hen: ‘Ik heb ontzettend veel geleerd: ingewikkelde vergaderingen voorzitten, financiële kennis, etc. Een collega nam mijn werk tijdelijk over, dus het was ook goed voor interne mobiliteit’. Deze werkwijze vloeit voort uit de visie van gemeentesecretaris Ineke Lissenberg. Bij elke vacante klus roept ze: ‘Wie van ons kan dit doen?’. Netwerken maakt deel uit van de manier waarop Zeist meer en meer te werk gaat: projecten draaien middenin de samenleving – zoals de bezuinigingsdialoog.
LOT biedt steun als mensen een andere baan zoeken of een loopbaanstap willen maken. De coaches leren medewerkers solliciteren. Verder wisselt de gemeente vacatures uit met buurgemeenten. Een loopbaanstap maken medewerkers uiteindelijk zelf; LOT wil dat mensen zelf hun loopbaan sturen. Vork heeft bijvoorbeeld een medewerkster gecoacht, waarvan hij onlangs hoorde dat ze een nieuwe functie bij de plaatselijke bibliotheek heeft gevonden.

Waartoe leiden de O&M activiteiten van de gemeente Zeist?

Van Rootselaar vertelt over een loopbaansucces: ‘Een hovenier kon na een operatie niet meer bukken en tillen. Toen kwam de functie van bode vrij, waarop hij met succes heeft gesolliciteerd dankzij mijn hulp.’ Soms worden mensen ‘10 centimeter groter’ nadat Van Rootselaar hen geïnterviewd heeft over dingen waar ze trots op zijn. Wat mensen vertellen, vertaalt Van Rootselaar naar competenties, waardoor mensen ontdekken wat ze kunnen. Dat is goed voor hun inzetbaarheid. Beenen-Oskam ziet dat medewerkers ook dankzij de bezuinigingsdialoog breder inzetbaar zijn geworden. Wel ziet zij risico’s voor vakmanschap: ‘De waarde hiervan moeten we niet uit het oog verliezen.’ Ze ervaart volop bevlogenheid: ‘Mensen werken hard en met plezier.’ Verloop en verzuim zijn dan ook ondergemiddeld.

Gemeente zeist praktijkverhaal

Wat ligt ten grondslag aan de O&M-praktijken van gemeente Zeist?

De strategie van Zeist staat in het visiedocument Op weg naar verder: De gemeente wil voortdurend leren en ontwikkelen. Lissenberg: ‘We zetten dicht bij de dagelijkse werkpraktijk kleine stapjes in de richting die we opwillen. De wereld is te complex om vanuit een blauwdruk te veranderen. Onderdeel van onze visie is om talent te benutten en te ontwikkelen.’ Dit heeft volgens Vork gevolgen voor hoe ze mensen selecteren: ‘Niet op kennis en ervaring, dat plussen we wel bij. Wel op houding, gedrag en ontwikkelcapaciteit. We willen gedrevenheid.’ De bezuinigingsdialoog illustreert volgens Vork de attitude die Zeist in alles uitstraalt, ook rondom ontwikkeling en mobiliteit: vertrouwen, nabijheid en kracht. ‘We hebben vertrouwen in de samenleving en in onze collega’s. We wilden de nabijheid met de samenleving vanuit eigen kracht opzoeken. Of men nou bode of P&O’er was, iedereen kon zijn hand opsteken. Het vertrouwen dat we daarmee in onze mensen stelden, leverde energie op.’

De aanleiding voor LOT was de cao, die stelde dat iedereen elke vijf jaar recht op loopbaanadvies heeft. Daarbij kwam een reorganisatie. Toen heeft een P&O-medewerker LOT opgezet. Toen LOT eenmaal liep, heeft men er presentaties over gehouden voor de regiogemeenten. Met als gevolg dat medewerkers uit de regiogemeenten inmiddels ook bij LOT komen voor loopbaanadvies. De bezuinigingsdialoog vloeide voort uit de visie van de gemeente op hoe ze wil werken: met vertrouwen, nabijheid en kracht.

Engelen en beren

Een engel bij de Gemeente Zeist is het bevlogen management, met Ineke Lissenberg als drijvende kracht. Er is een cultuur van vertrouwen en geloof in de kracht van mensen. Wat ook helpt zijn succeservaringen, zoals die van de bezuinigingsdialoog. Beren zijn er ook. Sommige medewerkers willen meer duidelijkheid. ‘Voordat je het weet maak je dan een stappenplan en schiet je in de bureaucratie’, aldus Lissenberg. Verder is projectmatig werken rechtspositioneel lastig. Bijvoorbeeld bij de bezuinigingsdialoog: ‘Mensen hadden verschillende functieniveaus maar oefenden tijdelijk dezelfde rol uit. Hoe doe je dat qua beloning? Bij een experiment lukt het nog wel. Maar als deze werkvorm structureel wordt, dan komt er gedoe’, aldus Lissenberg. Tot slot is er het eerder genoemde risico van afnemend vakmanschap. Vork: “Het gevaar is dat we teveel met de toekomst bezig zijn en te weinig met de winkel die vandaag gewoon open is.”

Reflectie van de onderzoeker

Practice what you preach, dat doet Zeist: Met vertrouwen, nabijheid en kracht voortdurend ‘leren ontwikkelen en ontwikkelen leren’. Ontwikkeling is ingebed in de dagelijkse werkpraktijk, zoals de bezuinigingsdialoog illustreert. Die bood medewerkers een kans om ‘on the job’ te leren, en bracht en passant mobiliteit op gang. LOT wordt gerund door een P&O’er en een lijnmanager, naast hun reguliere werk. Ook dit illustreert dat ontwikkeling en mobiliteit dicht naast de praktijk staan. Zodoende realiseert de gemeente een ontwikkelcultuur, waarin medewerkers regelmatig wat nieuws doen.

Kengetallen gemeente Zeist

  • Zeist : 61.248 inwoners
  • 353,4 fte / 401 medewerkers: 184 vrouwen en 217 mannen
  • Gemiddelde leeftijd: 47,3 jaar
  • Verdeling medewerkers over schalen: 3-5 = 10,8% / 6-8 = 37,9%, 9-11a = 44,5%, 12 en hoger = 6,7%
  • Ziekteverzuim: 2007 = 4,74%, 2008 = 5,31%, 2009 = 6,22%, 2010 = 4,88%, 2011 = 5,21%
  • Gemiddelde duur dienstverband: 12 jaar
  • Opleidingsbudget: 1,9% van de loonsom = € 2.1295.000,- (2011)

Serie fraaie voorbeelden Ontwikkeling en Mobiliteit

Dit praktijkverhaal is onderdeel van een serie fraaie voorbeelden op het gebied van Ontwikkeling en Mobiliteit. De serie is uitgevoerd door Factor Vijf in opdracht van het A+O fonds Gemeenten en gebundeld in de publicatie ‘Zo kan het ook!’. De fotografie is verzorgd door Kees Winkelman.

Aanbevolen voor u