Van een vast voltijdbaan naar een tijdelijke deeltijdbaan in combinatie met ondernemerschap

Frans Rewijk (31, opleiding MBO ICT) belandde na 10 jaar routinematig werk – o.a. facilitaire dienstverlening – bij de Gemeente Alphen a/d Rijn in een dip. Dankzij een tip van een bevriende collega, Wilco van Oosten (51, unitleider), werd hij tijdelijk projectmedewerker FlexMatch: hij mocht voor negen gemeenten een project- en klussenbank opzetten. Hij kreeg zo de smaak van projectmatig werken te pakken, dat hij aan zijn gemeente een hybride arbeidsrelatie voorstelde: 24 uur in vaste dienst, 12 uur voor eigen risico werken, maar factureren en uitbetaald krijgen via de gemeente. Zo zou hij als ‘ondernemende ambtenaar’ projecten in andere gemeenten kunnen doen, zonder op de formatie van zijn afdeling te drukken. Maar P&O ging niet akkoord. Dus verruilde hij zijn vaste voltijdbaan voor een tijdelijke in deeltijd, zodat hij nu toch zijn ondernemende gang kan gaan.

Wat doet Frans om zich in zijn werk te ontwikkelen?

Toen Frans qua werk in een dip zat, is hij zich gaan oriënteren. Hij schakelde met succes een psycholoog in. Hij vertelt regelmatig tegen mensen in zijn omgeving wat zijn ambities zijn. Daardoor dient zich regelmatig wat nieuws aan. Wilco heeft Frans een belangrijk advies gegeven. Frans vertelde hem dat hij ooit een poppodium zou willen opzetten – maar durfde hij zijn baanzekerheid op te geven voor zijn droom? ‘Misschien zit er een stap tussen deze droom en wat je nu doet’, zei Wilco. Dat hielp Frans om zich op een tussenstap te oriënteren. Leren doet Frans door steeds nieuwe ervaringen op te doen, bijvoorbeeld door een training projectleiding te volgen en door zelf een interne applicatietraining te geven. Wel vindt Frans het jammer dat hij geen HBO- of WO-diploma heeft. Netwerken is Frans’ grote kracht. Hij is naar eigen zeggen ‘altijd op zoek naar het gezamenlijke belang’ in zijn contacten met anderen.

Wat betreft baan zoeken merkt Frans soms dat hij tegen muren bij leidinggevenden en P&O oploopt. Hij heeft daarom naar eigen zeggen vaak ‘eerder ondanks dan dankzij hen’ nieuwe banen verworven. Een loopbaanstap maken was en is bij Frans een kwestie van ‘overal omheen gaan en je netwerk gebruiken’. Zo wilde hij graag Zelfstandige Publieke Professional worden: 24 uur per week bij de gemeente in vaste dienst, en nog eens 12 uur voor eigen rekening en risico projecten voor andere gemeenten uitvoeren. Facturering en uitbetaling zouden dan via de gemeente kunnen lopen. Hij heeft dit aan P&O voorgesteld, maar die zeiden dat het niet kan. Dus verruilde hij zijn vaste baan voor een tijdelijke, zodat hij toch zijn ondernemende gang kan gaan. Ondertussen blijft hij strijden voor nieuwe arbeidsrelaties. Zo schreef hij onlangs een visiestuk over hybride arbeidsrelaties. Dat heeft hij besproken met mensen van ‘Beter werken in het Openbaar bestuur’, die er enthousiast op reageerden.

Waartoe leiden Frans’ activiteiten?

Wat volgens Frans heeft geholpen bij zijn huidige loopbaansucces is dat hij gegaan is voor de tijdelijke rol bij FlexMatch, ook al waren zijn leidinggevende en P&O daar aanvankelijk niet blij mee. ‘Wat mij hielp is: weten wat ik in de toekomst wil, accepteren dat een loopbaanstap spannend en onzeker is, en vervolgens gewoon stappen zetten’, aldus Frans. Volgens Wilco komt Frans’ huidige loopbaansucces doordat hij zelf inzag dat hij wat anders wilde en zijn kansen greep. Frans’ inzetbaarheid en bevlogenheid zijn toegenomen door zijn recente loopbaanstappen. Hij is gemotiveerd dankzij de vrijheid die hij heeft om zelf zijn werk in te delen. Wilco ziet dat Frans nieuwe energie heeft gekregen.

Frans heeft zijn vakmanschap verbreed. Dankzij zijn recente loopbaanstappen leert hij voortdurend bij. Wilco vindt dat Frans’ vakmanschap completer is geworden; zijn inhoudelijke kennis heeft hij aangevuld met vaardigheden als openstaan voor veranderingen, een netwerk opbouwen en informatiebronnen actief gebruiken. Frans is niet van plan definitief bij de overheid te vertrekken: ‘Ik ben een overheidsdier’. Wilco ziet dat risico wel, omdat de gemeente onvoldoende ruimte biedt voor hybride arbeidsrelaties. Wilco: ‘Binnenkort fuseren we met andere gemeenten. Daar komt veel werk bij kijken rondom integratie van processen en het matchen van mensen. Werk dat bij Frans past. Zonde om hem te laten gaan.’ Verzuim is bij Frans niet aan de orde, op die ene week verzuim in 2009 na, toen hij zijn werk niet meer zag zitten.

Frans Rewijk Praktijkverhaal

Wat ligt ten grondslag aan Frans’ succes?

Frans’ doel is: zelfstandig ondernemer worden en bij de overheid blijven werken. Een hybride arbeidsrelatie dus. Frans heeft een ondernemende houding tegenover zijn eigen ontwikkeling en mobiliteit. De aanleiding voor Frans om afgelopen jaar loopbaanstappen te zetten was onvrede met zijn werk. Wilco zag dat. Hij zag ook Frans’ talent: ‘Hij kan goed organiseren en boekt resultaten. Zo heeft hij het netwerk ‘De Nieuwe Ambtenaar’ (DNA) opgericht. Zonde om zijn talent onbenut te laten.’

Engelen en beren

Engelen voor Frans zijn: niet bang zijn, tegen de stroom in proberen te bereiken wat je wilt, en gebruik maken van hulp zoals die van Wilco. Toen Frans solliciteerde naar de rol van projectmedewerker FlexMatch, was zijn leidinggevende daar niet blij mee. Wilco trad toen op als ‘informele bemiddelaar’. Hij gaf Frans advies – ‘Zeg maar tegen je baas dat je een terugkeergarantie niet belangrijk vindt, want daar is hij namelijk bang voor’. Hetzelfde deed hij met Frans’ baas – ‘Zeg maar tegen Frans dat hij slechts de garantie krijgt om terug te keren naar de Gemeente, niet naar zijn huidige functie, meer vraagt hij niet’.
Beren zijn er ook. Frans: ‘Soms dreig ik terug te vallen in mijn oude patroon. Dan denk ik: waarom zal ik het mezelf moeilijk maken? Maar dan geef ik mezelf een schop onder m’n kont en kies ik toch voor de uitdaging.’ Een andere beer is dat Frans geen HBO- of WO-diploma heeft. Geen probleem zolang mensen hem kennen. Maar ‘vreemden’ beoordelen hem er toch op. Toch wil Frans geen HBO-opleiding volgen, want dat vindt hij te saai.

Reflectie van de onderzoekers

Deze praktijk laat zien dat medewerkers steun nodig hebben, zowel informeel (hier: een collega) als formeel (hier: een psycholoog), om hun angsten en onzekerheden te overwinnen en een spannende stap te durven zetten. Als de stap dan eenmaal genomen is, komt er nieuwe energie vrij die vaak smaakt naar meer. Bij Frans Rewijk gaat die drive heel ver. Hij ‘vecht’ niet alleen voor zijn eigen
arbeidsrelatie, die hij meer hybride wil zodat hij zijn ondernemerschap kwijt kan; hij doet dat ook voor de bredere publieke zaak, opdat de overheid haar ondernemende ambtenaren kan behouden in plaats van ‘weg te bonjouren richting zelfstandig ondernemerschap’, aldus Frans. Tot slot roept deze case de vraag op wat mensen nodig hebben om op latere leeftijd alsnog een HBO- of WO-diploma te halen.

Serie fraaie voorbeelden Ontwikkeling en Mobiliteit

Dit praktijkverhaal is onderdeel van een serie fraaie voorbeelden op het gebied van Ontwikkeling en Mobiliteit. De serie is uitgevoerd door Factor Vijf in opdracht van het A+O fonds Gemeenten en gebundeld in de publicatie ‘Zo kan het ook!’. De fotografie is verzorgd door Kees Winkelman.

Aanbevolen voor u