Steeds vaker nemen inwoners van gemeenten in deze participerende maatschappij zelf publieke taken op zich. Hoe moet de gemeenteprofessional hier op reageren? En wat moet de ambtelijke vakman of -vrouw in huis hebben om deze wensen en ideeën van inwoners toe te passen en werkbaar te maken?

Twee jaar lang vormde de Universiteit van Tilburg een leerkring, samen met A&O fonds Gemeenten, het Ministerie van BZK, VNG en zes gemeenten om hierop met praktische tips en concrete praktijkvoorbeelden antwoord te geven.

Samenvatting essay ‘Publieke Bricoleurs’ – Over ambtelijk vakmanschap

Nu is er het essay; Publieke Bricoleurs – Over ambtelijk vakmanschap op het raakvlak van gemeente en gemeenschap. Dit essay is bedoeld als spiegel en ter inspiratie voor ambtenaren, HR- en organisatieadviseurs, bestuurders en managers die werken op het raakvlak van gemeente en gemeenschap.

Lees dit artikel voor de belangrijkste conclusies van het essay of download het hele essay (40 pagina’s) hier.

Luister je liever. Ga dan naar de podcast van A&O: A&O Deelt. Wieke Blijleven gaat in gesprek met Fred Jansen en Eveline Vat van A&O over de participerende maatschappij en op welke manier het werk van de gemeenteprofessional hierdoor verandert?

 

 

Schrijvers: Wieke Blijleven, Merlijn van Hulst, Frank Hendriks

In samenwerking met: Universiteit Tilburg, A&O fonds Gemeenten, Ministerie BZK, VNG, Gemeente Amersfoort, Apeldoorn, Berkelland, Breda, Harderwijk en Tilburg.

Onderzoek

Met meer dan 50 ambtenaren uit uiteenlopende functies, zoals wijkmanagers, beleidsadviseurs en beheerders, is de afgelopen twee jaar gesproken, zowel persoonlijk als in focusgroepen. Het onderzoek richt zich vooral op het ambtelijk vakmanschap in onze participatiemaatschappij.

Vitale Werkpraktijken

Onderzoekers destilleerden uit de verhalen vijf ‘vitale werkpraktijken’ waarin het vakmanschap van de ambtenaar naar voren komt. Deze vijf werkgebieden zijn essentieel om een project, geïnitieerd door inwoners, tot een succes te maken.

  • Situaties in kaart brengen
  • Werken aan relaties
  • Werken aan gedragen oplossingen
  • Aansluiten van buiten op binnen en omgekeerd
  • Praktisch ondersteunen

Situaties in kaart brengen

Uit de interviews met de professionals komt naar voren dat om de situatie of klacht van inwoners daadwerkelijk te begrijpen het vooral gaat om de ‘vraag achter de vraag’. Om die vraag te ontdekken begint de professional bij face-to-face-contact op de locatie waar de vraag zich afspeelt. Ook is het hierbij van belang dat de ambtenaar goed helder krijgt wie hij voor zich heeft. Spreekt de bewoner voor de hele buurt? Zijn er nog andere meningen die spelen?

Ook binnen de muren van het gemeentehuis moet de situatie in kaart worden gebracht. Welke afdeling(en) en collega(’s) spelen een rol bij deze vraag? Is er een voorgeschiedenis en welke regels, plannen en beleid zijn van toepassing? Heeft het college of de raad haar licht al over de situatie laten schijnen?

Binnen deze ‘doe-democratie’ *(Van de Wijdeven, 2012) moet de lokale overheid zich telkens afvragen hoe zij de maatschappij het best kan dienen, hoe zij kan aansluiten op ontwikkelingen buiten het gemeentehuis en welke rol zij spelen.

(uit Publieke Bricoleurs 2019, pagina 6)

Werken aan relaties

De gemeenteprofessional benadrukt dat het bouwen aan wederzijds vertrouwen en begrip essentieel is voor een geslaagd project. Zoek bijvoorbeeld inwoners persoonlijk op en creëer daarmee een informele sfeer. De ambtenaar moet alle tijd nemen en actief luisteren naar de vragen; dit straalt uit dat de situatie serieus wordt genomen.

Deze aanpak is niet alleen succesvol voor inwoners, maar werkt ook binnen de muren van het gemeentehuis. Luisteren naar collega’s heeft hetzelfde effect.

Hier komt nog bij dat bij veel vragen ook emoties los komen. De gemeenteprofessional zorgt bij één op één contact maar ook bij bijeenkomsten dat er ruimte is voor deze emoties door bijvoorbeeld alle zorgen die er zijn eerst letterlijk te noteren voordat er besproken wordt wat een ambtenaar wil en verwacht van de bewoners.

Daarna is het uitleggen van het perspectief van de ambtenaar ook belangrijk. De professional neemt de bewoners mee in de achtergrond van beleid met de regels en procedures die daar aan kleven. Tips van ambtenaren voor ambtenaren: ‘stel jezelf kwetsbaar op, vertel wat je drijft en wat je belang is’.

Erg belangrijk is ook om bewoners actief te blijven informeren, ook als er geen groot nieuws te melden valt.

Werken aan gedragen oplossingen

Belanghebbenden in een verzoek aan de gemeente hebben vaak tegengestelde belangen, perspectieven, ideeën en voorkeuren. Belangrijk is om gemeenteprocedures aan initiatiefnemers helder uit te leggen en te laten zien dat zo een proces niet per se belemmerend hoeft te zijn, maar ook kansen biedt. Als wensen van bewoners goed passen binnen de kaders van de gemeente dan is de kans van slagen groot.

Praktisch ondersteunen

De laatste maar zeker niet onbelangrijke vitale werkpraktijktip is het praktisch ondersteunen van de bewoners en hun ideeën. Dit kan in de vorm van het organiseren van bijeenkomsten en het begeleiden van het gesprek tijdens die bijeenkomsten zodat de initiatiefnemers zich goed kunnen verbinden met andere bewoners, ondernemers en organisaties in de wijk.

Meer inzicht krijgen in dit onderwerp? Ga hier naar het hele essay.

Aanbevolen voor u