Best practice van het deelprogramma Duurzame Inzetbaarheid Buitendienst Gemeenten

Stadsdeel Zuid van gemeente Amsterdam is sinds 2010 actief bezig om de duurzame inzetbaarheid van de medewerkers in de buitendienst te bevorderen. Voor een aantal medewerkers kwam de training Baas in eigen loopbaan (aangeboden door het A+O fonds Gemeenten) op het juiste moment. De trainingsmodule bestaat uit drie bijeenkomsten van een halve dag. Tussendoor vinden twee individuele gesprekken plaats met de trainers. De groep bestaat uit maximaal zes deelnemers.

Bij de afdeling Beheer Openbare Ruimte hebben twee medewerkers van rayon Noord-Pijp aan de training meegedaan. Het resultaat was dat ze hun wensen helder hebben gekregen, waardoor ze ondernemender zijn geworden. Zo weten ze beter welke opleiding of training ze moeten volgen, en welke vacatures interessant zijn.
In onderstaande interviews vertellen August Raaven, die de training heeft gevolgd, en zijn leidinggevende John Gaal over hun ervaringen.

Interview met John Gaal

John Gaal is wijkmanager Noord-Pijp bij de afdeling Beheer Openbare Ruimte in stadsdeel Zuid. Hij heeft 22 medewerkers in zijn team met verschillende functies: straatreinigers, groenmedewerkers, wijkbeheerders, servicemedewerkers, medewerkers Inspectie en Toezicht en één coördinator.

Wat is het belang van de training Baas in eigen loopbaan voor jou als leidinggevende?

‘Ik vind het belangrijk dat mijn medewerkers gestimuleerd worden om over hun ontwikkeling en loopbaan na te denken en ermee aan de slag te gaan. Ze doen zwaar werk, en ook de zekerheid dat je hier tot je pensioen (nu 67 jaar) kunt blijven werken, neemt steeds verder af. Het is goed dat medewerkers zich daarvan bewust worden en zich ontwikkelen. In de functie van servicemedewerker word je geacht op je 55ste lichter werk te gaan doen. Als je je op je 54ste pas gaat afvragen wat je wilt gaan doen, dan ben je te laat. Je kunt het beter vóór zijn. Dus ik zet in op ontwikkeling van mijn medewerkers. Maar ook los van leeftijd en zwaar werk is het een gezonde zaak om je te ontwikkelen in je loopbaan. Medewerkers worden daardoor flexibeler en breder inzetbaar. Zo zorgen ze voor meer mogelijkheden voor hun eigen toekomst. Deze training sluit daar heel goed op aan.’

Wat merk je van het effect van de training in de dagelijkse praktijk?

‘August is een van de medewerkers die de training heeft doorlopen. Hij heeft potentieel, en ik had al eens met hem over zijn loopbaan gesproken. Toen kwam naar voren dat hij vaak dacht: ‘Kan ik het wel?’ En die vraag vertroebelt de vraag ‘Wat wil ik?’ De training heeft August erbij geholpen om gericht opleidingsmogelijkheden te onderzoeken en een vacature te bekijken om te zien wat er bij een functie komt kijken qua opleiding en werkervaring. Hij zit nu in de grond-, weg- en waterbouw (GWW) en daar wil hij daar graag verder in. Dat is ook een van de uitkomsten van de training. Als organisatie helpen we hem daarbij. Op dit moment loopt hij mee met Inspectie en Toezichthouders en hij gaat ook bij collega’s snuffelen aan werkzaamheden met het tekenprogramma AutoCAD. Ik hoop dat dit hem helpt om te bepalen of hij zich gaat specialiseren of verbreden, en in welke richting van de GWW dat gaat zijn.  Als ik August een kans geef, raak ik een goede medewerker kwijt. Maar aan de andere kant kan ik ook weer een goede medewerker terugkrijgen. Misschien wel iemand voor wie deze functie een loopbaanstap is. Een loopbaan is immers altijd maatwerk, en dat is voor iedereen anders. Baas in eigen loopbaan zorgt voor een prikkel om naast ontwikkeling in je eigen functie (wat gebeurt door het stadsdeel) ook buiten je eigen functiegebied te kijken. Dat kan een positieve uitstraling hebben op de organisatie, en dat werkt in je voordeel.

Er is geen bedrijf dat zoveel verschillende functies heeft als de gemeente. Dat schept mogelijkheden. De training heeft ervoor gezorgd dat men zich bewust wordt van zijn eigen positie, en men durft wat meer risico te nemen zonder angst te ervaren. Het is belangrijk dat je iets dóét, dat je in beweging komt in je eigen tempo. Dan gebeurt er wat, wat dan ook. Durf eens te solliciteren op iets geks. Dat is heel leerzaam. In deze groep zie je vaak dat medewerkers op een hoger niveau zitten dan ze denken. Vaak gaan ze uit van hun basisopleiding, en vergeten ze dat ze in hun leven en loopbaan ook heel veel geleerd hebben. Dit kan ertoe leiden dat ze vrijstellingen kunnen krijgen bij een te volgen opleiding. Er kan een wereld voor hen opengaan.’

Wat vond je van de aanpak van de training?

‘De trainers hielpen de medewerkers bij het bewust worden van hun eigen kracht en kwaliteiten, wat ze willen en waar de beperkingen liggen. De training had een persoonlijk karakter, en ze wisten de mensen echt te bereiken en boven tafel te krijgen wat ze het liefst zouden wíllen. Dat is vele malen belangrijker en werkt veel beter dan dat het móét. De training heeft geholpen om de mensen over hun eigen functiegebied heen te laten kijken en in kansen te denken. Ook is de beeldvorming over het gewenste werk besproken. Zo leek het iemand leuk om bij de boekhouding te werken, want dat zag hij een kennis in zijn omgeving doen. Toen hij zich erin verdiepte, bleek het toch niet helemaal bij hem te passen, en zo kon hij zijn ideeën weer verder bijstellen.

Een van de medewerkers die aan de training deelnam, kwam op de gedachte de opleiding af te maken waar hij vroeger mee gestopt was. Tijdens de intake bij het opleidingsinstituut bleek dat hij door zijn kennis, kunde en ervaring een mooi portfolio had. Hiermee kon hij de opleiding in verkorte vorm afronden. De trainers hebben ook met mij als leidinggevende gesproken. Dat werkte stimulerend: ideeën uitwisselen en merken dat je op de goede weg zit.’

Wat kan de rol van leidinggevende zijn bij het stimuleren van medewerkers in hun loopbaanontwikkeling?

‘Doorgaans zijn de medewerkers gewoon met hun eigen werk bezig. Ze moeten geactiveerd worden om zich verder te ontwikkelen en over ander (lichter) werk na te denken en zich daar op te richten. Medewerkers moeten zich bewust worden. Maar wij als leidinggevenden moeten hen ook bewust máken. Medewerkers denken bijvoorbeeld vaak dat zij niet meer terug kunnen naar hun eigen werkplek wanneer ze een stage van drie maanden lopen. En zo zijn er allerlei onuitgesproken beelden. Daarom is communicatie en de dialoog met de medewerkers bijzonder belangrijk. Als leidinggevende moet ik de kansen zien en ze geven. De medewerkers verliezen er niets mee. Ze leren gedoseerde risico’s te durven nemen. Dat geeft voldoening, zowel voor de medewerker als voor mijzelf.

Ik vind het belangrijk dat er binnen mijn team aandacht is voor medewerkers die iets aan hun loopbaan doen, bijvoorbeeld een opleiding volgen of stage lopen. Dat is voor mijn medewerkers inspirerend: een goed voorbeeld doet goed volgen: ‘Kijk het is hem ook gelukt, dat wil ik ook’. Goede voorbeelden kunnen vertrouwen scheppen bij de medewerkers. Wanneer men een opleiding heeft afgerond, is het aan de organisatie om deze mensen kansen te geven om een loopbaanstap te maken. Gebleken is dat medewerkers geen zicht hebben op vergelijkbare functies buiten hun eigen vakgebied, zowel binnen als buiten de eigen organisatie. Ook opleidingsaanbod en -mogelijkheden zijn vaak niet inzichtelijk. Dat vind ik ook de rol van de leidinggevende: om medewerkers bij te staan in hun zoektocht en te zorgen dat ze hun kansen pakken.’

Interview met August Raaven

August Raaven is voormalig stratenmaker en werkt nu als servicemedewerker bij het stadsdeel Zuid. August volgde de training Baas in eigen loopbaan.

Wat vond je van de training?

‘Het is een mooie duw in de rug. Ik denk al langere tijd dat ik in de toekomst eens wat anders wil gaan doen. En telkens dacht ik ‘komt wel, komt wel, ik ga er binnenkort over nadenken’. Maar ja de tijd gaat wel door. Deze training heeft me actief gemaakt en ervoor gezorgd dat ik gericht ga nadenken en stappen onderneem. Ik vond het iedere keer leuk om naar de training te gaan en ik kreeg veel tips. De groep bestond uit totaal zes mensen. We kwamen allemaal uit stadsdeel Zuid, maar wel van andere rayons. Sommigen waren al met een opleiding bezig.’

Hoe kwam je in deze training terecht?

‘Mijn leidinggevende heeft me opgegeven. Hij zag dat ik ambitie heb, ook al omdat ik een keer had gesolliciteerd naar de functie van Inspectie Toezicht. Ik dacht: ‘Ik kan het gewoon proberen’. Hoewel de keus op iemand anders is gevallen, heeft de sollicitatie me toch iets gebracht: ik viel op bij mijn leidinggevende, en daardoor heb ik deze training kunnen volgen.’

Wat heb je geleerd in de training?

‘We werkten met een loopbaanschema, en er werd me gevraagd: waar wil je over vijf jaar zijn? Wanneer ga je het er met je leidinggevende over hebben? Wat zijn mijn doelen in het leven, en waarom zou ik het níet gaan aanpakken? Een onderdeel van de training was ‘gesprekjes met collega’s voeren’. Dat was niet moeilijk om te doen, en ik kreeg wel een beter beeld van mezelf en hoe ik in mijn werk sta. Ook dacht ik: als ik een cursus ga volgen, kan ik dat wel? We hebben mijn diploma’s bekeken. Ik dacht dat ik op lbo-niveau zat, maar nu blijkt dat ik op mbo-niveau zit. Dat wist ik niet eens! Dat was een belangrijke ontdekking en geeft me zelfvertrouwen. Ik stel me in mijn huidige werk ook actiever op. Ik stel vragen in het werkoverleg, bijvoorbeeld over opleidingen.
Ik vond deze training een hulp: nu begin ik écht, en niet zomaar. Ik ben op een andere manier gaan nadenken, en dat is goed. Geen uitstelgedrag meer. Ik zou een dief zijn van mijn eigen toekomst als ik alles laat zoals het nu is.’

Hoe belangrijk is je leidinggevende bij je loopbaanontwikkeling?
‘Best belangrijk. Mijn leidinggevende is heel actief en stimuleert me om door te gaan. Ik wil nu een opleiding gaan volgen. Er wordt zoveel aangeboden, dat ik de hulp van mijn leidinggevende goed kan gebruiken. We gaan binnenkort op internet uitzoeken welke opleiding ik precies moet hebben.’

Loopbaanontwikkeling is dus niet een kwestie van grote stappen en risico’s?

‘Dat valt enorm mee. Ik heb tijdens de training goede ideeën gekregen. De richting Inspectie Toezicht, Calculatie of CAD-tekenaar zijn mooie mogelijkheden die ik verder ga onderzoeken.
Ik kan intern stages lopen en bijvoorbeeld meelopen met projecten. Ik denk dat ik over vijf jaar nieuwe vaardigheden heb geleerd en diploma’s heb, waarmee ik een goede kandidaat ben bij sollicitaties binnen het stadsdeel of ergens anders waar ik het werk kan doen dat ik zoek.’

Meer weten?

Voor meer informatie over deze best practice kunt u contact opnemen met John Gaal: 06 129 927 57, j.gaal@zuid.amsterdam.nl.

Opdrachtgever

Stichting A+O fonds Gemeenten
Postbus 30435
2500 GK Den Haag
070 373 83 56
www.aeno.nl

Aanbevolen voor u