De komende tien jaar zien gemeenten gemiddeld 32% van hun medewerkers met pensioen gaan. Dat betekent niet alleen een grote opgave voor werving, maar ook dat er veel kostbare kennis verloren gaat. Reden genoeg voor de gemeenten Westland, Maassluis, Rijswijk en Midden-Delfland om een pilot te starten die het mogelijk maakt dat ambtenaren ook na hun pensionering actief kunnen blijven voor de gemeenten.
Vergis je niet, er loopt per collega die met pensioen gaat zo’n 30 jaar aan kennis en ervaring de deur uit.
De doorwerkambtenaar
Deze pilot, ‘de doorwerkambtenaar’, zag in maart 2025 het levenslicht. Ton Sels is senior accountmanager bij de gemeente Westland. Samen met Wybe Schuitema, die alle kennis heeft van de doorwerkregeling, is hij kartrekker van het initiatief.
Ton: “We hebben bij de gemeente Westland zo’n 1000 mensen in vaste dienst. Onze uitstroompiek zien we al in 2030, bijna elke week vertrekt er dan iemand met kennis en deskundigheid. Gemiddeld loopt er per persoon zo’n 30 jaar aan ervaring de deur uit, daar kun je je ogen niet voor sluiten.
Er is een flinke urgentie om hier proactief mee aan de slag te gaan. De kansen liggen er ook. Als je niks doet, zegt 1 op de 10 mensen dat ze na hun pensionering actief willen blijven. Maar als een direct leidinggevende een persoonlijk beroep doet op zijn mensen, wil 40% van hen blijven bijdragen aan de organisatie.
Samen met onze gemeentesecretaris hebben we gekeken naar bestaande initiatieven om medewerkers - die ervoor kiezen om niet als zzp’er, ondernemer of met een nieuwe arbeidsovereenkomst aan de slag te gaan - voor een aantal uur in de week te behouden. Tot onze verbazing waren die er niet in gemeenteland, terwijl in de markt al volop gebruik wordt gemaakt van de doorwerkregeling. Zo ontstond onze pilot, doorwerkambtenaar.nl, waarin mensen na hun pensioen beschikbaar kunnen blijven voor klussen of projecten. Of om jong talent met kennis en ervaring op weg te helpen.”
Dit concept is voor iedere gemeente interessant.
Win-win situatie
Wybe: “Mensen die willen blijven werken na hun pensioen waren nog niet zo lang geleden een vreemde eend in de bijt. De wet kende deze constructie dan ook niet. De gepensioneerde van nu staat meestal nog met beide benen in het leven. Ze willen meetellen, zich nuttig maken. Dit kan door vrijwilligerswerk, maar ook door een bepaald aantal uur of dagen voor een werkgever te werken.
Je ziet in de praktijk nog vaak dat de mensen die willen doorwerken na hun pensioen een contract aangeboden krijgen. Met vakantiedagen en alle andere cao-afspraken. Hoezo vakantiedagen? Je bent immers al met pensioen. We hebben daarom de doorwerkregeling ontwikkeld, die omvat onder andere een convenant met de Belastingdienst. Voor de werkgever betekent dit dat deze constructie financieel heel gunstig is.
Uiteraard wordt er loonbelasting afgedragen, maar er gaat geen geld naar opleidingsbudgetten, AOW-premie en pensioenopbouw. En de gepensioneerde zit niet vast aan een cao en contractuele verplichtingen. Ook fiscaal is de doorwerkregeling gunstiger dan een nieuwe arbeidsovereenkomst sluiten met een gemeente. De Doorwerkambtenaar is dus win-win!”
Maatwerk is leidend
“Je kunt de gepensioneerde doelgroep inzetten om jonge aanwas op te leiden en in te werken”, vervolgt Wybe. “Een warme overdracht van kennis en ervaring. Maar je ziet ook dat mensen dingen gaan doen die ze altijd al wilden doen, maar nooit konden realiseren. Zo hebben we bijvoorbeeld een professor van de UVA die nu met veel plezier chauffeur is bij leerlingenvervoer. Of iemand die nieuwe auto’s aflevert bij klanten. En wat ik ook een mooi voorbeeld vind, is de bedrijfseconoom die nu huisbezoeken aflegt bij mensen in de schuldhulpverlening.
Dit kun je bij gemeenten ook realiseren. De mensen hebben de keuzevrijheid, ze kunnen een paar uur in de week werken, of een project aangaan voor zes maanden. Ze kunnen in hun oude vakgebied aan de slag, of juist heel wat anders oppakken. Wil je maandag vrij omdat je dan op de kleinkinderen past? Alles kan, de overeenkomst van opdracht waarmee we werken is maatwerk. Dat maakt het zo aantrekkelijk”
De urgentie is groot, binnen 10 jaar is bijna een kwart van de gemeenteambtenaren met pensioen.
Extra keuze voor HRM
Ton: “Wat wij nu doen in de Doorwerkambtenaar-pilot, is specifiek gericht op de situatie bij gemeenten. De extra deskundigheid en de kennis van de gemeentelijke organisatie nemen we mee. Het betekent dat de mensen bij alle deelnemende gemeenten aan de slag kunnen.
Twee dagen na de start van onze pilot kwamen er al aanmeldingen van collega’s binnen. Mensen vinden het fijn om ook na hun pensionering nog betrokken te kunnen zijn bij de organisatie. Doe wat je leuk vindt. Het hoeft niet, het mág.
Intern hebben we nu 5 enthousiaste mensen aan het doorwerken. Eentje bij de afdeling financiën, een ander als zaalbeheerder bij een sporthal. Maar dat gaan er zeker meer worden als het bekender wordt in onze organisaties. Het is intern nog even wennen merken we, het concept is nog voor iedereen nieuw. We zijn dan ook druk met het uitleg geven aan teammanagers en HRM. De mogelijkheden zijn breed en we nemen ze daar graag in mee, zo kan een tijdelijke klus of project van 40 uur in de week bijvoorbeeld ook uitgevoerd worden door dríe gepensioneerden die elk twee dagen werken. Moet je kijken hoeveel kennis je dan in je project haalt.”
“De pilot is een extra keuze op de menukaart van HRM”, vult Wybe aan. “Waarom zou je op een tijdelijke vacature geen oud-collega neerzeten? Diegene kent de omgeving en weet hoe de hazen lopen. En wat we veel zien is de oudere als leermeester, dat werkt geweldig, de synergie met jongeren is waanzinnig.”
In onze pilot heb je zelf de regie, je kunt op ingewikkelde vraagstukken je bijdrage leveren, of het buurthuis beheren. Doe wat je leuk vindt!
Interesse vanuit andere gemeenten
Gemiddeld blijken mensen die na hun pensioen aan de slag blijven, nog tot vijf jaar door te werken bij een organisatie. Daar zit een groot potentieel. Ton: “Dat potentieel beginnen meer mensen te zien. We hadden na de start van onze pilot direct veel interesse vanuit andere gemeenten. Begin december hebben we een webinar* gegeven, waar veel aanmeldingen uit het hele land op zijn binnengekomen. Vooral HRM-afdelingen zijn benieuwd naar onze aanpak. Het uitstroomprobleem en het kennisverlies speelt overal, dat merk je goed. Onze pilot loopt twee jaar en is echt nieuw in gemeenteland.
Dat A&O fonds Gemeenten hier aandacht aan besteed is heel welkom, ook zij zijn op zoek naar inspirerende voorbeelden bij gemeenten die inspelen op de arbeidsmarktproblematiek bij gemeenten. Voor ons is de pilot geslaagd als we het goed kunnen laten landen bij de eerste vier deelnemende gemeenten. We denken daarnaast met onze ervaring meer gemeenten te enthousiasmeren om zich aan te sluiten. Dat biedt nog meer mogelijkheden voor de organisaties én de gepensioneerden.”
* Het webinar is binnenkort terug te kijken in de community Arbeidsmarktstrategie.
Waarom zet je op een vacature geen oud-collega neer? Die weet hoe de hazen lopen.
Over de Doorwerkambtenaar
De Doorwerkambtenaar is een initiatief van de gemeenten Westland, Maassluis, Rijswijk en Midden-Delfland. Het doel: een deel van de ambtenaren die door pensionering uitstromen, behouden voor projecten, vacatures, kennisoverdracht en inwerken van de jongere generatie. Op dit moment is dat op een andere manier niet mogelijk, de arbeidsovereenkomst van een gemeenteambtenaar eindigt volgens cao zodra de AOW-leeftijd is bereikt.
Wat biedt de doorwerkregeling?
Doorwerken na AOW-leeftijd kan wel door gebruik te maken van de doorwerkregeling. Deze is speciaal ontworpen om doorwerken na het pensioen juridisch en fiscaal goed te regelen. Er zijn hiervoor speciale afspraken met de Belastingdienst gemaakt, waardoor de deelnemer geen dienstverband hoeft aan te gaan, of als zzp’er aan de slag hoeft. De afspraken met de Belastingdienst maken de regeling ook nog eens financieel heel aantrekkelijk voor de werkgever. De werkgeverslasten komen door het wegvallen van o.a. AOW-premie en WW-premie op slechts 29%.
Benieuwd hoe de gemeente Westland en de andere deelnemende gemeenten dit aanpakken? Word lid van de community Arbeidsmarktstrategie en deel daar je vraag.
Of direct contact opnemen met:
Wybe via 06-29115714 / wybe@doorwerkambtenaar.nl
Ton via 06-20299322 / aasels@gemeentewestland.nl
Tips
- Betrek HR en de teammanagers bij je plannen om gebruik te maken van gepensioneerden in de organisatie. Neem ze mee in de mogelijkheden en de voordelen.
- Maak gebruik van de doorwerkregeling. Die is zowel voor de gepensioneerde als voor de werkgever financieel én juridisch aantrekkelijk en speciaal ontworpen voor dit concept.
- Ga tijdig in gesprek mensen die richting pensioengerechtigde leeftijd gaan. Doe dat zeker al een jaar van tevoren.
Lessons learned
- Hoewel het aantal mensen dat vervroegd uittreedt jaarlijks stijgt (door bijvoorbeeld de RVU), is er ook een groot aantal mensen die juist actief wil blijven. Er zijn meer mensen dan je denkt die willen doorwerken na het pensioen, vraag er actief naar.
- De generatie in de pensioengerechtigde leeftijd van nu is veel fitter dan vorige generaties. Ze kunnen en willen vaak nog veel.
