Wat als je straks niet alleen leidinggeeft aan medewerkers, maar ook aan AI-agenten? Tijdens Safari 2026 stelde Marc van der Hoek een vraag die aan het denken zet. Want kunstmatige intelligentie verandert niet alleen hoe we werken, maar ook hoe we leidinggeven. Wat betekent dat voor de toekomst van gemeentelijke organisaties?
Beseffen leidinggevenden wel dat zij de laatste generatie leidinggevenden zijn die alleen leidinggeven aan mensen van vlees en bloed?
Het was een vraag die Marc van der Hoek ooit aan een groep leidinggevenden stelde en die hij tijdens Safari 2026 opnieuw aan de toeschouwers vroeg.
Een prikkelende gedachte want waar AI nu vooral wordt ingezet om teksten te schrijven, informatie te ordenen of analyses te maken, ontwikkelen AI-systemen zich steeds verder. AI-agenten kunnen zelfstandig taken uitvoeren, processen ondersteunen en samenwerken met mensen én andere digitale systemen.
Hoe geef je leiding aan een team waarin niet iedereen meer mens is?
Leidinggeven gaat vandaag over veel meer dan taken verdelen. Het gaat over mensen ontwikkelen, vertrouwen geven, samenwerken en resultaten bereiken. Maar wat gebeurt er als een deel van het werk straks wordt uitgevoerd door AI?
Stel je een gemeentelijk team voor waarin AI-agenten beleidsinformatie verzamelen, conceptadviezen voorbereiden, administratieve processen ondersteunen en signaleren waar knelpunten ontstaan.
De leidinggevende stuurt dan niet alleen medewerkers aan, maar moet ook begrijpen wat digitale systemen doen, welke beslissingen ze mogen nemen en wanneer menselijk ingrijpen noodzakelijk is.
Dat vraagt om andere vaardigheden. Niet omdat menselijke leiderschapskwaliteiten minder belangrijk worden, maar juist omdat ze een nieuwe betekenis krijgen.
Wie beoordeelt of een uitkomst rechtvaardig is?
Tijdens zijn keynote benadrukte Van der Hoek dat de belangrijkste uitdaging van AI niet technologisch is, maar organisatorisch.
Wanneer technologie taken verandert, verandert uiteindelijk ook de manier waarop we werk verdelen, samenwerken en verantwoordelijkheid organiseren.
Voor gemeenten is dat erg belangrijk. Gemeentelijke organisaties werken in een complexe omgeving, waarin publieke waarden, wet- en regelgeving, politieke belangen en menselijke omstandigheden voortdurend samenkomen.
AI kan helpen informatie sneller te verwerken of verschillende scenario's inzichtelijk te maken. Maar wie beoordeelt of een uitkomst rechtvaardig is en wie neemt verantwoordelijkheid wanneer een digitaal advies niet klopt?
Hoe slimmer technologie wordt, hoe belangrijker het wordt om bewust te bepalen waar menselijk oordeel onmisbaar is.
Meer AI vraagt om meer menselijk leiderschap
De komst van AI betekent niet automatisch dat leidinggevenden minder nodig zijn. Hun rol kan juist ingewikkelder worden.
Een leidinggevende moet straks begrijpen wat medewerkers nodig hebben, maar ook kunnen beoordelen welke werkzaamheden geschikt zijn voor AI en welke niet.
Van der Hoek draaide tijdens Safari het gebruikelijke gesprek over efficiëntie om. Niet alleen vragen hoeveel tijd AI ons bespaart, maar vooral wat we met die gewonnen tijd willen doen.
Misschien ontstaat er ruimte voor betere gesprekken met inwoners. Voor professionele ontwikkeling. Voor samenwerking tussen afdelingen. Of simpelweg voor meer aandacht voor de mensen achter het werk.
Dat gebeurt niet vanzelf. Het vraagt om bewuste keuzes van leidinggevenden en organisaties.
Niet alles wat kan, moet je automatiseren
De verleiding is groot om AI vooral te beoordelen op snelheid en productiviteit. Maar sneller werken is niet automatisch beter werken.
Van der Hoek gaf zijn publiek daarom drie vragen mee:
- Wat kan weg?
- Wat kan AI?
- Wat moet menselijk blijven?
Juist die laatste vraag verdient binnen gemeenten aandacht, want de waarde van gemeentelijk werk zit in het vermogen om belangen af te wegen, maatschappelijke gevolgen te overzien, vertrouwen op te bouwen en verantwoordelijkheid te nemen.
AI kan daarin ondersteunen. Maar het is aan mensen om te bepalen hoe die ondersteuning bijdraagt aan goede publieke dienstverlening.
Samen ontdekken wat digitaal leiderschap vraagt
De digitale transformatie raakt daarmee aan een veel groter vraagstuk dan de introductie van nieuwe technologie.
Welke kennis en vaardigheden hebben medewerkers en leidinggevenden nodig? Hoe zorgen we dat technologische ontwikkelingen bijdragen aan goed werkgeverschap, vakmanschap en publieke waarde?
Dat zijn ook belangrijke vragen voor A&O fonds Gemeenten. Wij verkennen continu wat digitale ontwikkelingen betekenen voor het werk, de medewerkers en de organisaties van gemeenten want misschien zijn de huidige leidinggevenden inderdaad de laatste generatie die uitsluitend mensen aanstuurt.
Is jouw manier van leidinggeven klaar voor een wereld waarin mensen en AI samenwerken?
