Blue Monday. De dag waarop goede voornemens officieel sneuvelen: de sportschool staat alweer op de achtergrond en de gezondere lunch is alweer drie keer een lekker broodje geworden. Maar wat als ik je vertel dat dit helemaal niet aan jou ligt? Sterker nog: je brein doet precies wat het moet doen. Het beschermt je tegen energieverspilling.
Door Josje Smeets, gelukspsycholoog
Je brein als energiemanager
Ons brein verbruikt zo'n 20% van onze dagelijkse energie, terwijl het maar 2% van ons lichaamsgewicht is. Dat maakt het tot een dure machine die constant probeert te bezuinigen. Elke keer dat je iets nieuws doet, moet je brein nieuwe neurale verbindingen aanleggen. Dat kost energie. Dus wat doet het? Het kiest voor de automatische piloot. Je brein ligt het allerliefste te chillen in een hangmat.
Daar komt bij: verandering voelt onveilig. Ons oerbrein reageert op onbekende situaties alsof er gevaar dreigt. Geen tijger in de struiken, maar wel een nieuw gedragspatroon. En dus activeert het zijn alarmsysteem: weerstand, uitstelgedrag, smoesjes.
Geluk zit in beweging: 3 tips
Uit de positieve psychologie weten we dat mensen niet gelukkig worden van comfort. We worden gelukkig van groei. Van het gevoel dat we vooruitgaan en iets leren en daar zijn concrete interventies voor.
De eerste is de 'future self' visualisatie. Onderzoek van psycholoog Hal Hershfield toont aan dat we onszelf over zes maanden vaak zien als een vreemde. Maar als je jezelf regelmatig voorstelt hoe je je over een half jaar voelt als je wél die verandering hebt doorgevoerd, neemt je brein betere beslissingen in het nu.
Een andere krachtige interventie: de 'if-then' planning van psycholoog Peter Gollwitzer. In plaats van "Ik ga gezonder eten" zeg je: "Als het 12 uur is, dan pak ik mijn salade uit mijn tas." Door het koppelen van een trigger aan een actie, maak je van bewuste keuzes automatische reflexen.
En dan is er nog de kracht van micro-commitments. Niet: "Ik ga sporten." Maar: "Ik trek mijn sportschoenen aan." Gedragswetenschapper BJ Fogg noemt dit 'tiny habits': gewoontes die zo klein zijn dat ze geen weerstand oproepen. Zo heb ik zelf drie maanden lang twee push-ups gedaan na elk toiletbezoek. Dat leverde hilarische momenten op, maar ik bleef het doen, het zat er gewoon "in".
De boost op Blue Monday
Op 19 januari om 12.00 uur geef ik een webinar waarin we verder inzoomen op hoe je deze en andere inzichten praktisch toepast. We gaan het hebben over hoe je je brein traint om verandering als veilig te ervaren en hoe je de psychologie van gedragsverandering slim inzet voor duurzaam werkgeluk.
Want Blue Monday hoeft niet het einde van je voornemens te zijn. Het kan ook het startpunt worden van een slimmere manier van veranderen.
Meer tips over gedragsverandering en werkgeluk? Die vind je op hellobetty.nl. Josje Smeets is gelukspsycholoog, spreker en auteur van het boek Happy in 100 dagen.
