Het generatiepact is één van de afspraken tussen werkgevers en werknemers om verjonging van het personeelsbestand op gang te brengen. Het biedt medewerkers de mogelijkheid vrijwillig minder te gaan werken, (deels) met behoud van salaris en pensioenopbouw. Het geld dat de gemeente met het generatiepact bespaart, is bedoeld om nieuwe jonge medewerkers een baan aan te bieden.

Dat is niet alleen belangrijk voor de jongeren zelf, maar ook voor de vitaliteit en toekomstbestendigheid van gemeentelijke organisaties.

Eigen generatiepact

Elke gemeente stelt een eigen regeling Generatiepact op die past bij de situatie en doelstellingen van de organisatie. Het stappenplan en de toolkit van A&O fonds Gemeenten helpt daarbij. Gemeenten zijn vrij om een generatiepact op te stellen. Iedere gemeente kan een generatiepact op maat maken zodat het past bij de organisatie, het personeelsbestand en de budgettaire ruimte. Ook zijn gemeenten vrij in het kiezen van de variabelen zoals:

  • minimale leeftijd van deelnemers
  • het aantal jaren dat kan worden deelgenomen
  • het aantal in te leveren uren
  • het te compenseren deel van het salaris

Benieuwd naar welke gemeenten al een generatiepact hebben? Bekijk dan het overzicht Generatiepacten.

Wil je reageren op de inhoud van deze toolkit? Heb je tips, ideeën of vragen? Laat het ons weten en mail maartje.bedaux@aeno.nl.

Deze toolkit is voor iedereen die betrokken is bij het samenstellen van een Generatiepact: werkgevers, HR-functionarissen, leden van de OR en vertegenwoordigers van de vakbonden. Zo beschikt iedereen over dezelfde informatie en heb je een gezamenlijk vertrekpunt.

De ontwikkelde toolkit bestaat uit vier fasen met daarbij verschillende stappen die je kunt nemen om het Generatiepact voor jouw gemeente te implementeren. Per fase zie je welke stappen er te nemen zijn. Na elke fase stel je met elkaar vast: gaan we verder of niet? Volg de stappen, raadpleeg de verschillende tools, werk samen met iedereen die betrokken is en kom tot een effectieve regeling.

Veelal draait het om het maken van keuzes. De tools helpen je daarbij. Ze bieden alle informatie om met elkaar in gesprek te gaan en onderbouwde, bewuste keuzes te maken. Download (pdf) hieronder het visuele stappenplan.

AO fonds Gemeenten toolkit stappenplan visual 1000
Generatiepact Initiatie Fase1

Fase 1 - Initiatie

Een goed begin is het halve werk. Of jouw organisatie baat heeft bij een Generatiepact hangt helemaal af van de situatie in jullie gemeente.

In deze fase ga je informatie verzamelen. Je spreekt met elkaar over de wenselijkheid van een Generatiepact op basis van feiten, cijfers, ervaring van anderen en argumenten die voor jullie waardevol zijn. Misschien kom je tot een intentieverklaring.

Stap 1: Onderzoek de behoefte aan een generatiepact

Probeer inzicht te krijgen in de behoeften onder medewerkers en managers door middel van bijvoorbeeld enquêtes en het organiseren van themabijeenkomsten.

Stap 2: Verzamel feiten en cijfers

Verzamel kwantitatieve en kwalitatieve informatie. Denk bijvoorbeeld aan leeftijdsopbouw van het personeel, ziekteverzuim bij verschillende leeftijdsgroepen, vitaliteit, duurzame inzetbaarheid, behoefte aan veranderkracht, invulling van taakstellingen of competentieontwikkelingen. Informatie uit SPP is natuurlijk helemaal nuttig.

Stap 3: Bekijk hoe een generatiepact kan bijdragen aan de doelen van het strategisch HR-beleid

Onderzoek de relatie met andere onderdelen van het strategisch HR beleid. Kijk hoe een generatiepact een onderdeel kan zijn van een breder pakket aan afspraken.

Stap 4: Onderzoek het draagvlak in de organisatie voor een generatiepact

Betrek vroegtijdig (vertegenwoordigers van) alle betrokkenen: managers, medewerkers van alle leeftijden, bestuurders en de politiek. En besteed aandacht aan de beeldvorming over het generatiepact, de behoeften van verschillende betrokkenen en manage de verwachtingen.

Stap 5: Stel een elevator pitch samen

Haal de juiste argumenten voor de juiste doelgroep op.

Stap 6: Stel een businesscase op

Bepaal op basis van de resultaten van fase 1 welke doelstellingen worden nagestreefd met de invoering van het generatiepact. Onderbouw het met feiten, cijfers en euro's.

Stap 7: Generatiepactonderzoek: ja of nee?

Stel met elkaar vast of er voldoende basis is om de mogelijkheden voor een generatiepact verder te onderzoeken. Zo ja? Leg het vast in bijvoorbeeld een intentieverklaring en begin aan fase 2!

Generatiepact Initiatie Fase2

Fase 2 - Ontwerp

In de Initiatiefase werd duidelijk wat de bijdrage van een generatiepact aan de strategische (HR)doelen van jullie organisatie moet zijn. In de volgende stappen bepaal je op hoofdlijnen de keuzes voor jullie generatiepact. Zo werk je toe naar een principe-afspraak.

Stap 1: Verdeel de rollen en taken

Stel een team samen en spreek met elkaar af wie wat doet. Houdt hierbij rekening met interesses, talenten en bevoegdheden. Tip: Check met elkaar of je als team een heldere opdracht hebt, waar iedereen mee uit de voeten kan.

Stap 2: Benoem de uitgangspunten van de gewenste regeling

Deze stap bestaat uit een aantal onderdelen. We hebben deze onderdelen overzichtelijk weergegeven in de tool ‘Overzicht Ontwerpfase, stap 2’. De overige tools onder deze stap bieden de inhoudelijke informatie die je nodig hebt.

Stap 3: Stel een principe-afspraak op voor het GO

Leg de contouren en kaders voor de regeling vast in een document, waarin je ook toelicht waarom je welke keuzes hebt gemaakt (in relatie tot de doelstellingen en de businesscase). Leg dit document voor aan het GO. Heb je van het GO groen licht, dan kun je verder naar fase 3 om met de onderdelen uit dit overzicht aan het werk te gaan.

Generatiepact Initiatie Fase3

Fase 3 - Uitwerking

Nu de hoofdlijnen vastliggen in een principeafspraak, kun je deze verder uitwerken. Het ‘handwerk’ begint. Je krijgt te maken met rechtspositionele, pensioentechnische en juridische aspecten. Houd met elkaar jullie doelstelling(en) voor ogen; je kompas voor het nemen van lastige beslissingen en het afwegen van belangen. Met behulp van de handreiking stel je een concept Regeling Generatiepact op.

Stap 1: Verdeel opnieuw de rollen en taken

Verdeel opnieuw de rollen en taken en kijk of de teamsamenstelling nog klopt. Stel de groep samen die de conceptregeling gaat opstellen. Bepaal met elkaar waar ieders expertise en interesse ligt en verdeel de taken. Tip: houd de werkgroep klein.

Stap 2: Vertaal de uitgangspunten uit de ontwerpfase naar concrete artikelen

Stel een conceptregeling samen. Maak hierbij gebruik van de invulregeling in deze toolkit.

Stap 3: Doordenk de praktische consequenties en uitvoeringsaspecten

Ga met elkaar na hoe de regeling (die je nu op hoofdlijnen hebt) in de praktijk zal uitpakken. Wat zijn praktische consequenties voor de organisatie en voor de deelnemers? Verwacht je onbedoelde bijeffecten? Let op zaken als: het voorkomen van een RVU, omgaan met verlofstuwmeren, gevolgen voor pensioenopbouw en vroegpensioen en besteed aandacht aan actuele ontwikkelingen op fiscaal, pensioen- en juridisch vlak. Deze tool helpt je op weg.

Stap 4: Communiceer regelmatig met alle betrokkenen

Besteed aandacht aan regelmatige terugkoppeling aan gemeentesecretaris, bestuurder, GO en OR over de voortgang en de keuzes die de werkgroep maakt. Communiceer met alle betrokkenen (medewerkers, management, politiek, medezeggenschap, etc.) over de voortgang van het proces en geef voorlichting op hoofdlijnen over nut, noodzaak en inhoud van een generatiepact.

Stap 5: Stel de conceptregeling vast in het GO

Generatiepact Initiatie Fase4

Fase 4 - Besluitvorming

Het resultaat van de vorige fasen mag er zijn. Nu nog alle handtekeningen in de juiste volgorde eronder. Dat vraagt om geduld en zorgvuldigheid. Dit is essentieel voor het draagvlak van de regeling. Keuzes hoef je niet meer te maken, dus bij deze fase tref je geen nieuwe tools meer aan. Bij de voorbereiding van je (beleids)adviezen en de besluitvorming kun je nog wel veel profijt hebben van de verschillende tools die je in eerdere fases hebt gebruikt.

Stap 1: Laat de vastgestelde conceptregeling toetsen

Laat de vastgestelde conceptregeling toetsen door ABP, de regionale belastinginspecteur en je huisaccountant. Deze drie partijen doen elk een eigen toets. De één toetst aan het pensioenreglement (ABP), de ander aan belastingwetgeving (belastinginspecteur) en de derde aan financieeladministratieve aspecten. Na deze raadpleging mag je ervan uitgaan dat je regeling aan de laatste nieuwe wet- en regelgeving voldoet.

Stap 2: Stel een voorgenomen besluit op

Dit document wordt gebruikt voor achterbanberaad door OR en bonden en voor consultatie van het college door de bestuurder.

Stap 3: Vaststelling van de regeling door het GO

Als het achterbanberaad en de consultatie van het college niet tot aanpassingen leiden, kan het GO akkoord geven.

Stap 4: Akkoord op het voorgenomen besluit door het GO

Stap 5: Formeel besluit over de regeling generatiepact

Na het akkoord van het GO, kan het voorgenomen besluit worden omgezet in een formeel besluit.

Stap 6: Informeer het A&O fonds Gemeenten

Stuur de definitieve regeling naar het A&O fonds Gemeenten. We voegen je regeling dan toe aan het overzicht op deze site en bewaren de tekst van de regeling voor onderzoek naar het generatiepact. Je kunt het mailen naar info@aeno.nl. Hartelijk dank alvast!

Stap 7: Ga aan de slag met het Generatiepact

Je hebt een regeling generatiepact en wilt aan de slag. Goede interne communicatie is dan zeer belangrijk, onder andere voor draagvlak binnen de organisatie. En goede communicatie kan bijdragen aan een hogere deelnamegraad.

AO gemeenten GP Stappenplan compleet 250

Download stappenplan compleet

Hieronder kan je het hele stappenplan met alle fasen in pdf downloaden. Dit materiaal kan handig zijn om uit te delen tijdens presentaties of te verwerken in een handout voor workshops.

Wij kunnen ons voorstellen dat het Generatiepact heel wat vragen kan opleveren. Daarom hebben we op deze pagina alvast de meest voorkomende verzameld.

Heb je tips, ideeën of vragen? Laat het ons weten en mail maartje.bedaux@aeno.nl.

FAQ - Veel Gestelde Vragen

Ziekte, AO en werkloosheid

  • Heeft deelname aan het generatiepact gevolgen voor de hoogte van de WW?
    Door een lager salaris, daalt ook het sociale verzekeringsloon. Een eventuele WW-uitkering zal hierdoor ook lager zijn. In de regeling kunnen compenserende maatregelen zijn opgenomen. Ook kunnen lokaal in een sociaal plan andere voorzieningen zijn opgenomen. Dit kun je navragen in jouw eigen organisatie.
  • Wat zijn de effecten van langdurige arbeidsongeschiktheid bij deelname aan het generatiepact?
    In de Invulregeling (verlofvariant/ontslagvariant) staat aanvullende informatie over de te maken afspraken met betrekking tot langdurige arbeidsongeschiktheid.

Aanpassing arbeidsduur

  • Kan ik gedurende deelname (weer) mijn weektaak uitbreiden?
    De meeste regelingen zullen dit niet toestaan. In de regeling van jouw organisatie zijn hier afspraken over opgenomen. Deelname aan het generatiepact is vrijwillig, maar heeft ‘beperkingen’ tot gevolg over het meer willen gaan werken. Door de afspraken in de regeling, kun je hierdoor geen harde rechten ontlenen, zoals omschreven in de Wet aanpassing arbeidsduur.

Verlof

  • Kan ik deelname aan een generatiepact combineren met opname van verlof uit een groot tegoed aan verlof?
    Dat kan, echter er is vanuit fiscale wetgeving een minimum gesteld aan de tijd die je minimaal moeten blijven werken. De minimaal te werken tijd is gesteld op 50% van de oorspronkelijke weektaak. Dit geldt ook voor opname van levensloopverlof.
  • Houd ik bij deelname aan het generatiepact recht op (lokaal) leeftijdsverlof?
    Dit is afhankelijk van lokale afspraken. Het is mogelijk dat met invoering van het generatiepact is afgesproken dat het leeftijdsverlof komt te vervallen.
  • Waarin wijkt een generatiepact af van een seniorenregeling?
    Een seniorenregeling is binnen de CAO voor alle gemeenten gelijk. Een generatiepact kan lokaal worden afgestemd op vragen en wensen en heeft als doel om instroom van jongeren binnen de organisatie te bevorderen.
  • Wordt mijn vakantieverlof gekort bij deelname aan het generatiepact?
    Ja, het is gebruikelijk dat de omvang van het vakantieverlof wordt toegekend naar rato van de nieuwe weektaak.

Pensioen

  • Kan ik het verlaagde inkomen door deelname aan het generatiepact aanvullen met het eerder laten ingaan van mijn pensioen (Keuzepensioen)?
    Ja dit kan. Er dient onderscheid te worden gemaakt tussen twee situaties:
    1. Binnen 60 maanden voor de AOW-leeftijd en buiten 60 maanden voor de AOW-leeftijd. Zie hiervoor de factsheet Pensioenopbouw en premieverdeling.
    2. Let op: De opname van ABP-keuzepensioen is alleen mogelijk indien deze evenredig is aan de vermindering van inkomen uit arbeid.
  • Mag de pensioenopbouw bij ABP ongewijzigd (volledig) blijven als ik elders ga werken en pensioen ga opbouwen?
    Dit moet doorgegeven worden aan ABP. Meer informatie is te vinden in de factsheet Pensioenopbouw en premieverdeling

Overig

  • Wat is de grondslag voor het bepalen van de uitkering bij een ambtsjubileum?
    De ambtsjubileumgratificatie is conform de CAR-UWO gebaseerd op het salaris van de ambtenaar direct voorafgaand aan deelname aan deze regeling. De dienstjubileumgratificatie is per 1 januari 2016 aan verandering onderhevig als gevolg van de invoering van Hoofdstuk 3. Wij volgen hierin de CAR-UWO. De gemeente mag hier niet van afwijken.
  • Wat is de grondslag voor het bepalen van de uitkering bij een gratificatie?
    Zie vraag Ambtsjubilea.
  • Wat is de grondslag voor het berekenen van de overlijdensuitkering van een deelnemer?
    Het laatst genoten salaris vermeerderd met vakantietoelage en toegekende salaristoelagen vormen de grondslag (CAR UWO artikel 3:23). Afwijking hiervan is niet toegestaan.
  • Mogen deelnemers aan het generatiepact nevenwerkzaamheden verrichten?
    Een ambtenaar mag nevenwerkzaamheden verrichten mits en voor zover dit niet strijdig is met artikel 15:1e CAR. In het kader van het generatiepact mag de werkgever nadere eisen terzake stellen.
  • Pensioenopbouw
    Let op: Als na de start van deelname aan het generatiepact nieuwe werkzaamheden worden verricht en daarin pensioenopbouw plaatsvindt, dient te worden overlegd met werkgever en pensioenfonds over de toegestane pensioenopbouw.

Boventalligheid en onvrijwillig ontslag (WW-rechten)

  • Wat is de grondslag voor het bepalen voor de omvang van de boventalligheid?
    Wanneer een aan deze regeling deelnemende ambtenaar boventallig wordt, wordt er een 'Van Werk naar Werk'-traject gestart als bedoeld in hoofdstuk 10d van de CAR-UWO voor de verminderde arbeidsduur. Slaagt de ambtenaar er niet in een passende of geschikte functie te vinden, dan wordt hem na afloop van het 'Van Werk naar Werk'-traject ontslag verleend op grond van artikel 8:3 van de CAR-UWO. De hoogte van de werkloosheidsuitkering is gebaseerd op het nieuwe (huidige) salaris.
    Er is een mogelijkheid dat de werkgever het verschil compenseert tussen de vastgestelde werkloosheidsuitkering op basis van het nieuwe salaris en de werkloosheidsuitkering waarvan sprake zou zijn als er geen gebruik wordt gemaakt van deze regeling. Je kunt dit terugvinden in de regeling van jouw organisatie.
  • Wat is de grondslag voor het berekenen van de WW-uitkering van een deelnemer?
    Zie vraag 'Boventalligheid' hierboven.

Begrippen

  • Wat is een RVU?
    RVU staat voor regeling vervroegde uitkering.
  • Wat wordt er verstaan onder een 'arrangement'?
    Een arrangement is de concrete uitwerking van een generatiepact. Met name de looptijd van een regeling en de minimumleeftijd voor deelname zijn van belang en natuurlijk de mate waarin de werktijd kan worden verminderd, hoe deze vermindering wordt geëffectueerd (door bijzonder verlof of door vermindering van de aanstelling) en de financiële compensatie door de werkgever.
  • Wat is de kern van een verlofvariant?
    De vermindering van de werktijd wordt bewerkstelligd door bijzonder verlof te verlenen voor een bepaald deel van de aanstellingsomvang. De omvang van de aanstelling wordt hierdoor niet aangetast en de grondslag voor het (arbeidsongeschiktheids)pensioen ook niet.
  • Wat is de kern van een ontslagvariant en waarin wijkt deze af van de verlofvariant?
    De vermindering van de werktijd wordt bewerkstelligd door de omvang van de aanstelling te verminderen. Feitelijk gaat de deelnemer dus met deeltijdontslag. Dit heeft ook tot gevolg dat de pensioenopbouw en ook het eventuele arbeidsongeschiktheidspensioen worden verminderd.
  • Wat betekent WWZ?
    Wet werk en zekerheid.
  • Wat wordt er verstaan onder deelnemers?
    Medewerkers die daadwerkelijk deelnemen aan het generatiepact binnen jouw gemeente.
  • Wat wordt er verstaan onder doelgroep?
    Medewerkers die kunnen deelnemen aan het generatiepact binnen jouw gemeente. Kijk in tool ‘Beslisboom doelgroep’ voor een toelichting op de criteria voor het omschrijven van de doelgroep.

RVU

  • Wanneer is er sprake van een RVU?
    De belastingdienst toetst of de uitkering aan oudere werknemers als RVU moet worden gezien. Als dit zo is, is er sprake van een ‘straf-belastingheffing’ van 52%. Indien de ambtenaar minimaal 50% van zijn oorspronkelijke weektaak blijft werken, wordt een financiële compensatie voor verminderde inkomsten uit arbeid niet als RVU gekwalificeerd. Let op dat ook een combinatie met opname van verlofstuwmeren en/of opname levensloop het criterium van 50% minimale weektaak geldt. Uiteraard is opname van wettelijk verlof gewoon toegestaan. De regeling mag niet eerder starten dan maximaal tien jaar voor de voor betrokkene vastgestelde AOW leeftijd.
  • Hoe weet ik zeker of onze regeling niet aangemerkt zal worden als RVU?
    Voordat jouw regeling van kracht wordt, kun je deze laten toetsen door de belastinginspecteur in jouw regio.

Herbezetting

  • Hoe kan herbezetting worden gerealiseerd?
    Kijk in factsheet Herbezetting voor een uitgebreide toelichting.
  • Welke afspraken kunnen er gemaakt worden over de herbezetting?
    Kijk in factsheet Herbezetting voor een uitgebreide toelichting.

Werkdruk

  • Welke mogelijke effecten hebben de afspraken over herbezetting op de ervaren werkdruk?
    In factsheet Werkdruk vind je informatie over werkdruk, afspraken die je hierover kunt maken en tips hoe hiermee om te gaan. Dit zowel vanuit het perspectief van de deelnemer, als dat van de overige collega’s.

Misschien vind je dit ook interessant