Inge van Gansewinkel is programmamanager nachtcultuur bij de gemeente Haarlem (en Ambtenaar van het jaar 2024). Haar werk is in alle opzichten nét een beetje anders. Zo vind je haar meer in de stad, dan achter een bureau. Ze zet graag een extra en soms bijzondere stap om te bereiken wat ze voor ogen heeft. Met resultaat! Zo realiseerde ze een pop-up midden in de stad. Een culturele hotspot die zowel overdag, ’s avonds als ’s nachts belooft te gaan bruisen.
Dit verhaal stond ook in de eerste editie (2025) van ons magazine Verschilmakers. Een uitgave vol verhalen, voorbeelden en luchtige extra’s. Om in te bladeren, van te glimlachen en iets van op te steken. Heb jij het magazine al gezien? We hebben ze verspreid via Binnenlands Bestuur en op kantoor bij jouw gemeente dus vraag even rond of kijk bij de leestafels of in de kantine.
Nachtcultuur
Nachtcultuur is een bijzonder onderwerp. We kennen het nachtleven op straat en de nachthoreca; een drankje doen, primair gericht op ontmoeten. Nachtcultuur is breder dan dat en heeft een cultureel element in zich. Zoals muziek, of een cross-over met bijvoorbeeld fashion, fotografie, decorbouw of lichtkunst.
Inge: “De gemeente Haarlem wilde graag de nachtcultuur aanjagen dus ben ik begonnen met het schrijven van een nachtvisie en actieplan. Het gaat daarbij niet om wat ik leuk vind, maar om wat de stad wil en zoekt. Ik ben met onze nachtraad gaan praten, maar ook met honderden mensen ‘uit de nacht’. Dat was heel divers, ik sprak met organisatoren, makers (zoals dj’s), poppodium Patronaat, Flinty’s en met de reguliere horeca.
Maar ik ben ook aan tafel gegaan met mensen die de LHBTQIA+ community vertegenwoordigen en met mensen met een beperking. Ook jongeren onder de 18 vond ik een belangrijke groep. Je ziet dat ze door de nieuwe alcoholregels veelal worden uitgesloten van horeca. Ook heb ik mijn licht opgestoken bij de G4 gemeenten van ons land en een aantal grote steden in het buitenland. Op basis van al die informatie kon ik gaan filteren: dit is voor Haarlem interessant.”
Mijn werk is iedere dag anders, maar ik vind het vooral belangrijk dat ik onderdeel word van waar ik mee bezig ben. Dat betekent ook gewoon dóen.
Pionieren en gewoon dóen
“Ambtelijk gezien is nachtcultuur pionieren”, vervolgt Inge. "Los van de G4 waren weinig gemeenten er mee bezig. Mijn werk is iedere dag anders, maar ik vind het vooral belangrijk dat ik onderdeel word van waar ik mee bezig ben. Dat betekent ook gewoon dóen.
In het coalitieakkoord staat dat er pop-up beleid voor nachtcultuur moet komen in de stad. Dat is een zware categorie qua bestemming. In plaats van te beginnen met een plan schrijven, heb ik gezegd: laten we wat doen met die lege kelderruimte onder de oude V&D. De gemeente heeft het aangekocht om er een fietsenstalling te maken, maar tot dat gaat worden gerealiseerd, is het een ideale plek voor een proef met nachtcultuur, in pop-up vorm. Ga het experiment maar aan. Wat gaat het doen, wat levert het op? Onder welke condities kun je wat doen?”
Ik zoek graag de strijd een beetje op.
Uitdagend
“Ik wist dat de pop-up een enorme uitdaging zou worden. Je hebt voor nachtcultuur alleen al veel soorten vergunningen nodig, dat kost tijd. De wethouder kwam met het idee om de ruimte in die tussentijd te gebruiken voor jongeren.
In de examenperiode zit de bibliotheek overvol, dus hebben we in het voorjaar in de kelder een fijne plek gerealiseerd voor jongeren om te studeren. Door toiletten aan te leggen en wifi te installeren konden we gelijk aan de slag met dingen die we voor de pop-up toch nodig zouden hebben. Dit initiatief was een groot succes, we zaten al snel elke dag vol.”
Meld je aan voor "Tegenspraak je moet het maar durven".
Professionele tegenspraak is cruciaal voor een gezonde organisatie. Meld je daarom nu aan voor de online talkshow: Professionele tegenspraak, je moet het maar durven. Deze show is speciaal voor gemeentesecretarissen, leidinggevenden, organisatieadviseurs en OR-leden. Meld je aan met de groene aanmeldknop.
Bijzondere concepten
“De pop-up opent binnenkort, het openingsweekend is al uitverkocht. Het wordt een geweldige culturele plek, waar we minstens drie maanden gebruik van kunnen maken. Overdag komen er exposities; fotografie, lichtkunst en schilderkunst. Of projecten, zoals een samenwerking met Museum van de Geest of het Stedelijk Gymnasium.
Maar we kijken ook of we de theatervoorstelling over het oude V&D pand en drogisterij Van der Pigge naar onze kelder kunnen halen en wat dacht je van kledingruil of een foodmarket? In de nacht wordt het heel wisselend. Het idee daarbij is dat de programmering altijd meer is dan alleen muziek. Verschillende initiatiefnemers organiseren (club)avonden met vinyl, lichtkunst, dans en rollerdisco of met livemuziek. We gaan verschillende niches bedienen.
Elk concept heeft iets speciaals, anders dan wat we al hebben in de stad. De ideeën blijven binnenstromen. Iedereen wil hier nu iets. Onlangs zaten we op 60 initiatieven, die hebben we beoordeeld. Is het cultureel divers genoeg, is het financieel haalbaar?”
Ambtenaar van het jaar
Inge werd in 2024 ambtenaar van het jaar, mede door haar aanpak, die net anders is dan anders. Inge lacht: “Mijn aanpak is soms wat atypisch. Toen ik aan dit onderwerp begon, heb ik bijvoorbeeld een week mijn huis geruild met iemand uit Berlijn. In die stad zijn ze zóveel verder met nachtcultuur. Ik heb er gesproken over beleid en visievorming. Maar ik heb er ook veel ideeën vandaan gehaald. Over cultuurgedreven aanbod bijvoorbeeld; nachtcultuur trekt meer communities dan alcoholgedreven aanbod. Daardoor is er minder overlast.
Ze zijn in Berlijn ook veel verder met betrekking tot sociale veiligheid. Daar wilde ik ook graag van leren. Hoe vrouwen, meisjes of queer mensen zich veilig voelen. Ik dompel me echt onder in dit project, dus zoveel mogelijk weg van mijn bureau. Ik wil dicht bij de mensen staan waar ik mijn werk voor doe.”
Kan niet, bestaat niet
“Ik zoek de strijd altijd een beetje op. Ik heb veel idealen, werk hard, maar doe het voor de grote zaak. Ik ben bij de gemeente gaan werken met de drive om verschil te maken. In de praktijk merk je dan dat je tegen veel regels en belangen aanloopt. Die elkaar ook nog wel eens bijten. Het is complexer dan je denkt.
Toch probeer ik altijd het ‘dat kan niet’ te doorbreken door het tóch te proberen. Zo heb ik het eerder ook voor elkaar gekregen dat Airbnb toch toeristenbelasting ging afdragen in onze stad. Ook daar hoorde ik ‘dat lukt niet’. Maar het lukte wél. De strijd die ik lever, levert vaak wat op.” Lachend: “Soms lessen, in dit geval een paar ton.”
Ik heb echt de leukste ambtenarenbaan.
“Vanuit mijn werk kijk ik hoe we als gemeente onze processen kunnen verbeteren. Ik loop zelf ook tegen dingen aan; formulieren die niet duidelijk zijn, of versnippering als het gaat om vergunningen. Dit kost veel tijd. In een clusterproject als dit, waar veel samenkomt, zou je eigenlijk multidisciplinair moeten werken, zuilen doorbreken. Door een project als dit te doorlopen, kun je het gesprek hierover intern ook veel makkelijker aangaan.”
Proeftuin
“Bij het vaststellen van de nachtvisie is besloten dat er permanente locaties voor nachtcultuur moeten komen. De pop-up is onze proeftuin hiervoor. We gaan kijken waar mensen op af komen, welke concepten aanslaan en of het idee überhaupt in de smaak valt. Als het gewaardeerd wordt en mensen weten het te vinden, dan weten we ook dat er echt een permanente plek nodig is. Binnenkort ga ik van start met het onderwerp: broedplaatsen. Weer iets nieuws om me in vast te bijten. Ik heb echt de leukste ambtenarenbaan.”
Ambtenaar van het jaar-verkiezing
Een collega die het verschil maakt in de gemeente, altijd oog heeft voor de inwoners of vernieuwende ideeën tot leven brengt. Zo maar een aantal redenen om een ambtenaar te nomineren. De maatschappelijke impact van een verschilmaker bij de gemeente wordt met deze bijzonder verkiezing in de schijnwerpers gezet.
De Ambtenaar van het jaar 2025 is Amber-Helena Reisig, Senior Beleidsmedewerker Aanpak Dakloosheid en Beschermd Wonen geworden.
