Werkdruk is niet per definitie slecht voor gemeenteambtenaren. Het is juist regeldruk die kan leiden tot een lagere bevlogenheid en uitputting. Dit blijkt uit het tweede deel van het Werkonderzoek naar de werk- en regeldruk onder gemeenteambtenaren. Opvallend: het versterken van maatschappelijke impact en een inclusief werkklimaat leveren meer op dan een eenzijdige focus op het terugdringen van werk- en regeldruk.
Werkdruk paradox
Bijna de helft van de gemeentemedewerkers geeft aan te veel werk te hebben (48%) en ruim vier op de tien werkt regelmatig onder tijdsdruk (41%). Toch is de ontevredenheid over de hoeveelheid werk met 16,5% juist het laagste in twintig jaar. Het blijkt dat werkdruk ook als uitdagend en motiverend/stimulerend wordt ervaren.
Tegelijkertijd is de (on)tevredenheid met de hoeveelheid werk niet hetzelfde als ervaren werkdruk en ligt de ervaren werkdruk binnen gemeenten gelijk of lager dan in andere publieke sectoren.
Dat werkdruk gemeenten blijft bezighouden bleek ook uit de laatste Personeelsmonitor. Negen op de tien gemeenten zien het als een blijvend actueel thema. Bovendien neemt het aantal gemeenten dat actief maatregelen treft tegen werkdruk steeds meer toe; inmiddels gaat het om 72%.
Regeldruk: merkbaar, maar niet gezien als knelpunt
Over regeldruk zijn de meningen verdeeld. Een derde van de gemeenteambtenaren ervaart geen noemenswaardige nalevingslast of disfunctionele regels, een even groot deel is neutraal. Tegelijk vindt ongeveer een kwart tot een derde van de gemeentemedewerkers dat regels wel tot nalevingslast (33%) of disfunctionaliteit (27%) leiden. Regeldruk wordt dus duidelijk ervaren, maar niet door een meerderheid als groot probleem gezien.
In tegenstelling tot werkdruk leidt regeldruk wel meer tot uitputting en een lagere bevlogenheid, al blijven de effecten gemiddeld genomen beperkt.
Uit het Werkonderzoek blijkt dat werkdruk niet altijd slecht is. Met de juiste steun en erkenning kan het gemeenteambtenaren juist motiveren en betrokken houden.
Geen duidelijke risicogroepen
Het onderzoek laat geen scherp afgebakende risicogroepen zien als het gaat om mentale uitputting. Verschillen naar leeftijd, functie of persoonskenmerken zijn klein. Dat betekent dat uitputting vooral ontstaat uit een individuele combinatie van factoren. Werk- en regeldruk spelen daarin een rol, maar niet los van andere omstandigheden.
Dit onderstreept het belang van maatwerk. Met de Inspiratiegids Mentale Kracht op Maat kunnen gemeenten gericht aan de slag met concrete maatregelen. Download de gids hieronder.
Van preventie naar omgang
Het rapport laat zien dat het verminderen van werk- en regeldruk voor gemeenten alléén niet voldoende is. Hulpbronnen zijn cruciaal:
- Maatschappelijke bijdragekracht: medewerkers voor wie het werk betekenisvol is, blijven zelfs bij hoge regeldruk meer bevlogen.
- Inclusief werkklimaat: in organisaties waar medewerkers zich gezien, gehoord en gerespecteerd voelen, heeft regeldruk minder effect op uitputting.
Die inzichten verschuiven de focus van puur preventie (druk verminderen) naar omgang met druk: hoe zorg je dat medewerkers de energie en hulpbronnen hebben om met werk- en regeldruk om te gaan? En hier ook gebruik van maken?
Creëer meer balans
Wil je meer weten over hoe je binnen jouw organisatie kunt sturen op de juiste balans tussen belasting en energie? Doe dan mee op 15 april mee aan de workshop Creëer meer balans tussen belasting en energiebronnen en verdiep je in het JD-R model voor gezond en veilig werken.
Sectorrapport Gemeenten
De resultaten van het onderzoek zijn gebaseerd op het Werkonderzoek. Het is het grootste enquêteonderzoek onder ambtenaren in Nederland. Het Werkonderzoek brengt periodiek de werkbeleving van medewerkers in de publieke sector in kaart.
In 2024 hebben 4.536 gemeenteambtenaren aan het onderzoek meegedaan. Dit is ruim voldoende om een betrouwbaar beeld te schetsen over hoe medewerkers van gemeenten tegen hun werk aan kijken.
Het werkonderzoek is een activiteit van het programma Kennis van de Overheid van het ministerie van BZK. Het is uitgevoerd door ICTU in samenwerking met het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) en het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS).
Werkonderzoeken
Voor het overzicht van alle werkonderzoeken, ook van 2022, klik hieronder verder.
