Wie een sinaasappel uitperst, kent het moment waarop harder knijpen geen extra sap meer oplevert. Nog wat extra kracht haalt vooral het bittere uit de schil naar boven. Meer druk vergroot de opbrengst niet. De kwaliteit verandert wel.
Dit stuk verscheen in Binnen Bestuur als column
Productiviteit
Het kabinet heeft een Productiviteitsraad ingesteld en een Productiviteitsagenda gepresenteerd. Nederland krijgt te maken met vergrijzing, een krappe arbeidsmarkt en een groeiend aantal maatschappelijke opgaven. De vraag hoe we met dezelfde mensen meer maatschappelijke waarde kunnen creëren, wordt daarmee steeds belangrijker. De Productiviteitsraad kan een belangrijke bijdrage leveren door het gesprek over arbeidsproductiviteit verder te brengen.
Als je harder in een ambtenaar knijpt, komt er zelden meer uit. Productiviteit groeit wanneer mensen de ruimte krijgen om hun vak uit te oefenen.
Vakmanschap
Gemeenten beschikken over duizenden professionals met kennis, ervaring en betrokkenheid. Zij werken dagelijks aan complexe maatschappelijke opgaven.
Woningbouw, bestaanszekerheid, energietransitie, veiligheid en zorg vragen om ambtelijk vakmanschap. Dat vakmanschap vraagt tijd om afwegingen te maken, ruimte voor professioneel oordeel en de mogelijkheid om samen te werken over grenzen van teams en organisaties heen.
Ademruimte
In de praktijk gaat een deel van die ruimte verloren. Regels, registraties, verantwoordings-informatie en afstemming vragen tijd en aandacht. De hoeveelheid werk neemt daardoor toe, terwijl de beschikbare capaciteit nauwelijks groeit. Arbeidsproductiviteit wordt dan al snel een rekensom over uren en aantallen, terwijl de echte winst schuilt in de manier waarop werk is georganiseerd.
Ambtelijke ademruimte verdient daarom een vaste plaats in het gesprek over arbeidsproductiviteit. Die ruimte stelt professionals in staat hun kennis beter te benutten, nieuwe technologie toe te passen, processen slimmer in te richten en zich te blijven ontwikkelen. Organisaties groeien wanneer mensen de ruimte hebben om zich te ontwikkelen.
Vertrouwen
De Productiviteitsraad kan gemeenten helpen door zichtbaar te maken welke organisatorische voorwaarden bijdragen aan arbeidsproductiviteit. Professionele ruimte, eenvoud in processen, leren tijdens het werk en vertrouwen in ambtelijk vakmanschap verdienen daarbij net zoveel aandacht als innovatie, onderwijs en technologie. Daarmee ontstaat een completer beeld van productiviteit in de publieke sector.
Harder knijpen in een ambtenaar levert zelden meer op. Wat meer ademruimte wel.
Jeroen van Gool
Jeroen van Gool is de directeur van A&O fonds Gemeenten. Hij schrijft over zijn ervaringen in zijn dagelijks werk, ontmoetingen met verschilmakers bij gemeentelijke organisaties en onderwerpen die Jeroen belangrijk vindt om gemeenten verder te brengen.
Wil je reageren op dit blog, stuur dan een email naar contact@aeno.nl.
