Ik heb het geluk gehad een aantal keer te mogen spreken met rabbijn Awraham Soetendorp, een van de geestelijk vaders van de Week van Respect en al decennialang pleitbezorger voor menselijkheid en verbinding. Eén van zijn levenslessen is me altijd bijgebleven: “Elk ogenblik, elke ontmoeting, is een kans om iets te veranderen.”
Wat ik zag bij die koffiekar was geen interventie of programma.
Dat klinkt logisch. Maar als je eerlijk bent: hoeveel van die momenten laten we eigenlijk voorbijgaan?
Een paar weken geleden liep ik mee met de ‘Update Jezelf’ koffiekar in een gemeentehuis. Die koffiekar staat daar niet zomaar. We gebruiken die momenten om medewerkers kennis te laten maken met het Ontwikkeldagboek en andere manieren om met hun eigen ontwikkeling en skills aan de slag te gaan.
Precies daar zit spanning
Maar wat er gebeurde, ging verder dan dat. Mensen raakten in gesprek. Met ons, maar vooral met elkaar. Collega’s die elkaar al jaren tegenkomen in de gang, ontdekten ineens dat ze met vergelijkbare vraagstukken bezig zijn. Dat ze tegen dezelfde dingen aanlopen en dat het eigenlijk vreemd is dat ze elkaar daar niet eerder in hebben opgezocht.
Dat korte moment bij de koffiekar bracht iets op gang wat we in organisaties vaak ingewikkeld maken: het zette mensen in beweging en precies daar zit de spanning.
Want als sector investeren we stevig in leren en ontwikkelen. We bouwen programma’s, ontwikkelen tools en organiseren leernetwerken. Allemaal waardevol. Maar tegelijkertijd laat ons eigen onderzoek zien dat een grote groep medewerkers, met name praktisch opgeleiden, wel wil leren, maar daar in de praktijk niet altijd aan toekomt of de weg niet vindt.
We organiseren nog te vaak los van het werk
Dat ligt zelden aan motivatie. Veel vaker ontbreekt het aan tijd, aan een laagdrempelig moment of aan een uitnodiging die echt aansluit. We organiseren leren nog te vaak los van het werk en los van de ontmoetingen die er al zijn en juist daar ligt een kans, denk ik.
Wat ik zag bij die koffiekar was geen interventie of programma. Het was simpelweg een ontmoeting en tijdens die ontmoeting ontstond nieuwsgierigheid, herkenning en verbinding. Precies de ingrediënten die ontwikkeling op gang brengen.
Misschien moeten we dus minder energie stoppen in het optuigen van nieuwe instrumenten en meer in het bewust creëren van dit soort momenten. Niet als bijvangst, maar als een serieus onderdeel van hoe we werken en leren organiseren.
We overschatten systemen
Want als één koffiemoment al kan leiden tot nieuwe inzichten en samenwerking, wat laten we dan liggen op al die andere momenten van de dag?
Objectief gezien weten we dat leren in gemeenten nog vaak formeel en aanbodgericht is ingericht, terwijl onderzoek en praktijk juist laten zien dat leren vooral plaatsvindt in het werk zelf, in gesprekken en in samenwerking.
Mijn eigen mening is dat we systemen soms overschatten en ontmoetingen onderschatten. Terwijl juist daar het verschil wordt gemaakt.
De volgende keer dat je iemand tegenkomt bij de koffieautomaat of in de gang, kun je jezelf één vraag stellen: laat ik dit moment voorbijgaan, of is dit een kans om iets te veranderen?”. Veranderen begint zelden groots. Het begint vaak gewoon met een kop koffie.
Ook een keer de koffiekar bij jullie in het gemeentehuis?
De Update-Jezelf-koffiekar is er niet alleen om koffie te schenken, maar vooral om gesprekken op gang te brengen over ontwikkeling, skills en samenwerking. Tegelijk maken medewerkers op een laagdrempelige manier kennis met het ontwikkeldagboek en andere mogelijkheden om zelf regie te nemen op hun ontwikkeling.
Lijkt het je waardevol om dit soort ontmoetingen binnen jouw gemeente te stimuleren? Neem dan contact met ons op via contact@aeno.nl.
Jeroen van Gool
Jeroen van Gool is de directeur van A&O fonds Gemeenten. Hij schrijft over zijn ervaringen in zijn dagelijks werk, ontmoetingen met verschilmakers bij gemeentelijke organisaties en alle andere onderwerpen die binnen de gemeentelijke sector actueel zijn.
"Ik ben op maandag 16 juni 2025 van start gegaan als nieuwe directeur van A&O fonds Gemeenten. Ik stapte binnen bij een warm, professioneel en gedreven team dat meteen liet zien: hier gebeurt iets bijzonders".
Wil je reageren op dit blog, stuur dan een email naar communicatie@aeno.nl.
